Akaryakıt fiyatlarında kasım ayında vergi, döviz kuru ve petrol fiyatları kaynaklı yeni artış riski gündeme geldi.
Ekonomist Mahmut Aydoğmuş, 1 Kasım’da yürürlüğe girmesi öngörülen ÖTV artışlarının pompa fiyatlarına motorinde 3,60 TL, benzinde ise yaklaşık 4,15 TL olarak yansıyabileceğini belirtti.
Aydoğmuş’a göre Türk Lirası’ndaki değer kaybının sürmesi ve Batı Asya’daki savaş riskinin yeniden artması halinde akaryakıttaki maliyet baskısı yalnızca vergi artışıyla sınırlı kalmayabilir.
‘İLK DARBEYİ POMPA FİYATLARINDA GÖRECEĞİZ’
Kasım ayında akaryakıt fiyatlarını üç temel riskin beklediğini belirten Aydoğmuş, “Vergi artışı kesinleşirse ilk darbeyi pompa fiyatlarında göreceğiz. Ancak döviz kuru ve Brent petrolün seyri, bu artışı çok daha ağır bir faturaya dönüştürebilir” dedi.
MOTORİNDE 3,60 TL, BENZİNDE 4,15 TL’LİK VERGİ ETKİSİ
Aydoğmuş, 1 Kasım’da uygulanması öngörülen ÖTV değişikliğinin pompa fiyatlarına olası etkisini şöyle hesapladı:
“Motorinde halen litre başına 6 TL olarak uygulanan ÖTV, 1 Kasım itibarıyla 9 TL’ye çıkacak. Bu, 3 TL’lik vergi artışı anlamına geliyor. Yüzde 20 KDV etkisiyle birlikte motorinin litre fiyatına yansıması 3,60 TL olacak.
95 oktan benzinde ise 8,90 TL olan ÖTV’nin 12,36 TL’ye yükselmesi öngörülüyor. Aradaki 3,46 TL’lik fark, KDV dahil yaklaşık 4,15 TL zam anlamına geliyor.”
Aydoğmuş, olası fiyat artışlarının yalnızca araç sahiplerini değil, taşımacılık, tarım, sanayi ve gıda fiyatlarını da maliyetler üzerinden etkileyebileceğine dikkat çekti.
DOLAR İÇİN 50,71 TL SENARYOSU
Akaryakıt fiyatları açısından ikinci riskin döviz kuru olduğunu belirten Aydoğmuş, Türk Lirası’ndaki değer kaybının hızlanması halinde ithal enerji maliyetinin daha da artabileceğini söyledi.
Aydoğmuş, “Yılın ilk dokuz ayında dolar kurundaki aylık ortalama artış yaklaşık yüzde 1,65 seviyesindeydi. Ekim ayının bitmesine dört gün kala artış yüzde 1,75’e ulaşmış durumda. Mevcut eğilim, aylık artışın yüzde 1,80’i aşabileceğine işaret ediyor” dedi.
Mevcut eğilimin kasım ayında da sürmesi halinde dolar/TL’nin ay sonunda 50,71 seviyesine ulaşabileceğini belirten Aydoğmuş, bunun bir senaryo olduğunu vurguladı.
‘KUR KAYNAKLI İLAVE MALİYET 2,50 TL’YE ULAŞABİLİR’
Türkiye’nin petrol ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılaması nedeniyle döviz kurundaki yükselişin, uluslararası petrol fiyatı değişmese dahi pompa fiyatlarını etkileyebileceğini belirten Aydoğmuş, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Mevcut varsayımlarımız altında kur kaynaklı ilave maliyetin litre başına yaklaşık 2,50 TL’ye, ithalde KDV dahil, ulaşabileceğini hesaplıyoruz. Yani petrolün uluslararası fiyatı sabit kalsa bile kur nedeniyle yeni zamlarla karşılaşabiliriz.”
BRENT PETROLDE 120 DOLAR ÜZERİ RİSKİ
Aydoğmuş’a göre akaryakıt fiyatları açısından en büyük belirsizliklerden biri de Batı Asya’daki jeopolitik gelişmeler.
ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimlerin ardından İran ile İsrail ve ABD arasındaki gerilimin yeniden yükselmesi ihtimalinin enerji piyasaları açısından izlenmesi gerektiğini belirten Aydoğmuş, vadeli ve fiziki petrol fiyatları arasındaki farka dikkat çekti.
Aydoğmuş, “Petrol piyasasında iki ayrı fiyatı birbirinden ayırmamız gerekiyor. Ekranlarda gördüğümüz Brent petrol fiyatı en yakın vadeli kontratın fiyatı. Bu fiyat 110-111 dolar bandında bulunurken, fiziki piyasadaki spot fiyatlar 125 dolar seviyesinde” dedi.
Olası yeni bir askeri çatışmanın petrol üretimi ve sevkiyatını etkilemesi durumunda Brent vadeli fiyatlarının 120 doların üzerine çıkabileceğini savunan Aydoğmuş, böyle bir tablonun Türkiye’nin enerji ithalat maliyetlerinde ciddi bir artış yaratabileceğini söyledi.
‘KASIM AYINA ÜÇ AYRI RİSKLE GİRİYORUZ’
Vergi, kur ve petrol fiyatlarının aynı dönemde yukarı yönlü hareket etmesinin akaryakıt fiyatları üzerinde birleşik bir baskı yaratabileceğini belirten Aydoğmuş, şunları söyledi:
“Kasım ayına üç ayrı riskle giriyoruz. Birincisi, 1 Kasım’daki ÖTV artışı. İkincisi, Türk lirasındaki değer kaybının hızlanması ihtimali. Üçüncüsü ve belki de en önemlisi, Orta Doğu’da yeniden tırmanabilecek savaşın petrol fiyatlarına etkisi.”
Aydoğmuş, yalnızca vergi ve kur etkisinin motorinde yaklaşık 6 TL, benzinde ise 6,55 TL düzeyinde fiyat baskısı yaratabileceği hesabını paylaştı.
‘AKARYAKIT ZAMMI EKONOMİNİN BÜTÜNÜNE YAYILIYOR’
Aydoğmuş, akaryakıttaki olası fiyat artışlarının enflasyon üzerindeki etkisine de dikkat çekerek şöyle konuştu:
“Akaryakıta gelen her zam yalnızca depoyu dolduran vatandaşı etkilemiyor. Nakliye maliyetinden market rafına, çiftçinin üretim giderinden sanayicinin maliyetine kadar ekonominin bütününe yayılıyor.
Dolayısıyla kasım ayında mesele yalnızca benzin ve motorin fiyatları değil. Enerji maliyetleri üzerinden enflasyonun yeniden baskı altına girmesi riskiyle karşı karşıyayız.”
