İran, ABD’nin yeni bir saldırı düzenlemesi halinde savaşın Ortadoğu’nun dışına taşabileceği tehdidinde bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a yönelik askeri operasyonu yeniden başlatmaya “bir saat” kaldığını söylemesinin ardından Tahran yönetiminden dikkat çeken bir açıklama geldi.
İran Devrim Muhafızları, devlet medyasına yaptığı açıklamada, ülkeye yönelik saldırıların tekrarlanması halinde çatışmanın bölgesel sınırları aşabileceğini bildirdi.
Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada, İran’a yönelik yeni bir bombardıman emri vermeye çok yaklaştığını söyledi.
ABD Başkanı, “Bugün karar vermeye bir saat kalmıştı” diyerek saldırıyı son anda ertelediğini ifade etti. Trump, diplomasiye daha fazla zaman tanımak istediğini belirtti.
ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonunun ateşkesin ardından yaklaşık altı haftadır askıya alındığı, ancak savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmelerin büyük ölçüde tıkandığı aktarıldı.
TAHRAN’DAN YENİ TEKLİF
İran’ın bu hafta ABD’ye yeni bir teklif sunduğu belirtildi. Ancak Tahran’ın kamuoyuna yansıyan şartlarının, Trump yönetiminin daha önce reddettiği taleplerle büyük ölçüde örtüştüğü ifade edildi.
Bu talepler arasında Hürmüz Boğazı üzerinde denetim, savaş zararları için tazminat, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi yer alıyor.
İran Devrim Muhafızları, ABD’nin yeni bir saldırı düzenlemesi halinde yalnızca bölgedeki Amerikan üslerinin değil, daha geniş hedeflerin de gündeme gelebileceği mesajını verdi.
Açıklamada, “İran’a yönelik saldırı tekrarlanırsa, vaat edilen bölgesel savaş bu kez bölgenin dışına taşacaktır” ifadeleri kullanıldı.
Tahran, daha önce de İran’a yönelik yeni bir saldırı halinde ABD üslerine ev sahipliği yapan Ortadoğu ülkelerinin hedef alınabileceği tehdidinde bulunmuştu.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAN SINIRLI GEÇİŞ
Savaşın başlamasından bu yana İran’ın Hürmüz Boğazı’nı büyük ölçüde kapattığı, yalnızca dost kabul ettiği ülkelere ait gemilere sınırlı geçiş izni verdiği bildirildi. Bu durum, küresel enerji arzında büyük aksamalara yol açtı.
Çarşamba günü yaklaşık 4 milyon varil petrol taşıyan iki büyük Çin tankerinin boğazdan geçtiği aktarıldı. Bu geçiş, İran’ın Çin’e yönelik deniz trafiği kısıtlamalarını gevşetmeye hazır olduğunun işareti olarak değerlendirildi.
Güney Kore Dışişleri Bakanı da bir Kore tankerinin İran’la iş birliği içinde Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini açıkladı.
Denizcilik izleme kuruluşu Lloyd’s List’e göre geçen hafta en az 54 gemi Hürmüz Boğazı’ndan geçti. Bu sayı bir önceki haftanın yaklaşık iki katı olsa da savaş öncesindeki trafiğin oldukça altında kaldı.
Savaş öncesinde boğazdan günde yaklaşık 140 gemi geçerken, mevcut geçişlerin küresel ticaret ve enerji akışı açısından hâlâ sınırlı olduğu belirtiliyor.
TRUMP ÜZERİNDE BASKI ARTIYOR
ABD’de yükselen enerji fiyatları nedeniyle Trump yönetimi üzerinde savaşı bitirme baskısının arttığı ifade ediliyor. Kasım ayında yapılacak Kongre seçimleri öncesinde petrol ve akaryakıt fiyatlarındaki artışın Cumhuriyetçi Parti açısından siyasi risk oluşturduğu değerlendiriliyor.
Trump, son haftalarda bir yandan İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatabileceğini söylerken, diğer yandan barış anlaşmasının yakın olduğu yönünde açıklamalar yaptı.
Başkan Yardımcısı JD Vance de Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, görüşmelerde ilerleme sağlandığını savunarak “Oldukça iyi bir noktadayız” dedi.
PETROL PİYASALARINDA DALGALANMA
Washington ile Tahran arasındaki belirsizlik, petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara neden oldu.
Brent petrolün varil fiyatı çarşamba sabahı yaklaşık yüzde 1,5 gerileyerek 110 doların hemen altına inse de fiyatların geçen haftaya göre yüksek seviyelerde seyrettiği belirtildi.
Uzmanlara göre yatırımcılar, ABD ile İran’ın gerçekten ortak zeminde buluşup buluşamayacağını izliyor. Washington’dan gelen değişken açıklamalar ise piyasalardaki belirsizliği artırıyor.
ATEŞKES KIRILGANLIĞI KORUYOR
ABD-İsrail saldırılarının ateşkesle askıya alınmasından önce İran’da binlerce kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi. İsrail’in Lübnan’daki saldırılarında da binlerce kişinin öldüğü, yüz binlerce kişinin yerinden edildiği aktarıldı.
İran’ın İsrail’e ve Körfez ülkelerine yönelik saldırılarında ise onlarca kişinin öldüğü belirtildi.
Ateşkesin büyük ölçüde sürdüğü ancak mayıs ayı başında deniz taşımacılığına ve Körfez ülkelerine yönelik saldırılarda artış yaşandığı kaydedildi.
