Gençlik yıllarında uzun ve kesintisiz uykular normal kabul edilirken, yaş ilerledikçe sabahın ilk ışıklarıyla uyanmak daha yaygın hale geliyor. Uzmanlara göre bunun nedeni sadece alışkanlıklar değil; vücudun biyolojik saatinde meydana gelen değişimler. London General Practice uyku uzmanı Katharina Lederle, yaşlanmayla birlikte uyku-uyanıklık döngüsünde önemli kaymalar yaşandığını belirtiyor.
İnsan vücudunun iç saati olarak bilinen Sirkadiyen ritim, gün içindeki uyku ve uyanıklık döngüsünü düzenliyor. Ancak yaş ilerledikçe bu ritim değişime uğruyor.
Dr. Lederle’ye göre yaşlı bireylerde “faz ilerlemesi” adı verilen bir mekanizma ortaya çıkıyor. Bu süreçte biyolojik saat daha erken saatlere kayıyor. Bunun sonucu olarak kişiler akşam daha erken saatlerde uyku hissi yaşıyor ve sabahları da çok daha erken uyanabiliyor.
Uyku düzeninde yaşanan değişimlerin önemli nedenlerinden biri de hormon seviyelerindeki düşüş. Beyinde bulunan Epifiz bezi tarafından salgılanan Melatonin hormonu, vücuda uyku zamanının geldiğini bildiriyor.
Yaş ilerledikçe melatonin üretimi azalıyor. Bu durum uykunun derinliğini azaltarak bireyleri çevresel uyaranlara karşı daha hassas hale getiriyor. Daha hafif uyku evresinde olan kişiler, küçük bir ses veya ışıkla kolayca uyanabiliyor.
Uzmanlara göre yaşla birlikte ortaya çıkan sağlık sorunları da uyku düzenini doğrudan etkileyebiliyor. Özellikle eklem ağrılarıyla seyreden Artrit gibi hastalıklar gece boyunca konforlu uyumayı zorlaştırabiliyor.
Ayrıca erkeklerde sık görülen gece idrara çıkma durumu yani Noktüri ve menopoz sonrası kadınlarda daha yaygın görülen Uyku apnesi gibi sağlık sorunları da uykunun bölünmesine neden olabiliyor.
ERKEN UYUYANLAR NE YAPMALI?
Uzmanlar, erken uyanmanın her zaman bir sağlık sorunu anlamına gelmediğini vurguluyor. Eğer altta yatan ciddi bir hastalık yoksa, sabah erken saatlerde uyanan kişilerin kendilerini strese sokmamaları öneriliyor.
Uyku saatini biraz daha ileri almak isteyenler için “zamanlanmış ışık maruziyeti” yöntemi öneriliyor. Doğru saatlerde ışığa maruz kalmak, vücudun biyolojik saatini yeniden düzenleyerek uyku başlangıcını ve uyanma saatini dengeleyebiliyor.
Bilim insanlarına göre sağlıklı bir uyku için düzenli uyku saatleri, gün içinde yeterli hareket ve akşam saatlerinde ekran ışığından uzak durmak da büyük önem taşıyor.
