İnsan evrimi ve tarih öncesi göç yollarına ilişkin araştırmalarda dikkat çekici bir keşif Suudi Arabistan’daki Nefud Çölü’nden geldi. “Alathar” (İz) adı verilen antik göl yatağında yapılan kazılarda, yaklaşık 115 bin yıl öncesine tarihlenen ve modern insanlara ait olduğu belirlenen ayak izleri ortaya çıkarıldı.
ÇAMUR KATMANINDAKİ BENZERSİZ KORUMA MEKANİZMASI
Arkeologlar ve jeologlar, çamurlu yüzeylerin doğada izleri muhafaza etme konusunda son derece hassas olduğunu vurguluyor. Modern deneyler, çamur üzerindeki ayak izlerinin normal şartlarda birkaç gün içinde silinip gittiğini gösterse de Alathar bölgesindeki özel çevre koşulları bu izlerin koruma kalkanı altında günümüze kadar ulaşmasını sağladı.
Yaklaşık 130 bin ila 80 bin yıl önceki buzul arası dönemin kurak bir evresinde oluşan bu çamur çukuru, yüzlerce antik hayvan izinin yanı sıra insan türüne ait yedi net ayak izini bünyesinde barındırıyor. Bölgeyi kaplayan yeni tortul katmanlarının izlerin üzerini hızla örtmesi ve buzul çağı öncesinde bölgeden geçen son insan grubu olmaları, bu eşsiz fosillerin bozulmadan korunmasına olanak tanıdı.
İZLERİN SAHİBİ KİM: NEANDERTAL Mİ YOKSA HOMO SAPİENS Mİ?
Araştırmayı yürüten uluslararası bilim ekibi, ayak izlerinin boyutlarını ve o döneme ait fosil kayıtlarını titizlikle inceledi. Bölgede o dönemde farklı insan türlerinin varlığı bilinse de izlerin anatomik yapısı ve çaptaki ölçümleri, bu adımların doğrudan Homo sapiens ( modern insan) tarafından atıldığını tescilledi.
O dönemde Neandertallerin (Homo neanderthalensis) söz konusu coğrafi bölgede bulunmaması ve izlerin erken Homo sapiens anatomisiyle birebir örtüşmesi, araştırmacıların bu tespiti kesinleştirmesini sağladı. Keşif, modern insanın Afrika dışındaki coğrafyalarda sanılandan çok daha erken dönemlerde aktif olarak varlık gösterdiğini kanıtlıyor.
İNSANLAR ÇÖLÜN ORTASINDA NE ARIYORDU?
Göl yatağında yürütülen incelemelerde bıçak, taş alet veya kesilmiş hayvan kemiklerine rastlanmaması, ilk insanların bu bölgede yerleşik bir yaşam sürmediğini ortaya koydu. Bilim insanları, Alathar Gölü’nün göç eden insan ve hayvan toplulukları için geçici bir “tarih öncesi otoyol” ve su durağı işlevi gördüğünü değerlendiriyor.
İklim değişikliği ve kuraklık nedeniyle tatlı su kaynaklarının peşine düşen Homo sapiens topluluklarının, büyük av hayvanlarını takip ederek göl kenarından kısa süreliğine geçtiği ifade ediliyor. Yalnızca içme suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla ziyaret edilen bu göl kenarı, insanlık tarihinin en eski kıtalararası göç rotalarından birinin günümüze kalan en somut tanığı olarak kabul ediliyor.
