Kısa sürede sağladıkları kilo kaybıyla son yıllarda kullanımı hızla artan semaglutid ve tirzepatid gibi ilaçlar obezite tedavisinde yeni bir dönem başlatırken, bilinçsiz kullanım ve tedavi sonrasında yaşanabilecek kilo geri alımı tartışılmaya devam ediyor.
Özel Denizli Tekden Hastanesi’nde görev yapan Doç. Dr. Muhammed Raşid Aykota, kamuoyunda “zayıflama iğneleri” olarak bilinen yeni nesil ilaçların sıradan bir zayıflama ürünü gibi değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
İlaçların obezite tedavisinde etkili sonuçlar sağlayabildiğini vurgulayan Aykota, kullanımın kişiye özel planlanması, yan etkilerin izlenmesi ve tedavinin sonlandırılmasının da hekim kontrolünde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
‘BASİT BİR KİLO VERME YÖNTEMİ DEĞİL’
Aykota, semaglutid ve tirzepatid gibi etken maddelerin bilimsel çalışmalarda belirgin kilo kaybı sağladığını ancak bu ilaçların risksiz ve birkaç ay kullanılıp bırakılabilecek ürünler olarak görülmesinin yanlış olduğunu belirtti.
Aykota, “Bunlar belirli endikasyonları, yan etkileri ve takip gereklilikleri bulunan ciddi tıbbi tedavilerdir” ifadelerini kullandı.
Obezitenin kronik ve tekrarlama eğilimi bulunan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Aykota, yalnızca ilaçla kilo vermenin hastalığın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmediğini söyledi.
VERİLEN KİLONUN ÜÇTE İKİSİ GERİ ALINABİLİYOR
Zayıflama ilaçlarıyla ilgili en dikkat çekici konulardan biri, tedavinin sonlandırılmasının ardından görülebilen kilo geri alımı.
Semaglutidle yapılan STEP 1 çalışmasının uzatma döneminde, tedavinin ve yapılandırılmış yaşam tarzı desteğinin bırakılmasından sonraki bir yıl içerisinde katılımcıların daha önce verdikleri kilonun ortalama yaklaşık üçte ikisini geri aldığı görüldü.
Tirzepatidin değerlendirildiği SURMOUNT-4 çalışmasında da benzer bir tablo ortaya çıktı. İlacı 36 hafta kullandıktan sonra plaseboya geçirilen katılımcılar takip eden 52 haftada vücut ağırlıklarının ortalama yüzde 14’ünü geri alırken, tedaviyi sürdüren grupta kilo kaybı devam etti.
Aykota, bu nedenle obezite tedavisinde yalnızca kilo verme döneminin değil, verilen kilonun korunmasına yönelik uzun vadeli planın da önemli olduğunu vurguladı.
EN SIK YAN ETKİLER SİNDİRİM SİSTEMİNDE
GLP-1 temelli ilaçlarda en sık görülen yan etkiler arasında bulantı, kusma, ishal, kabızlık ve karın ağrısı bulunuyor.
Semaglutid içeren ilaçların resmi ürün bilgilerinde pankreatit, safra kesesi hastalıkları ve özellikle kusma ya da ishal nedeniyle gelişen sıvı kaybıyla ilişkili böbrek sorunları gibi daha ciddi risklere karşı da uyarılar yer alıyor.
Aykota, özellikle şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı, sürekli kusma veya belirgin sıvı kaybı yaşayan kişilerin sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini söyledi.
KİLO VERİRKEN KAS KÜTLESİ DE AZALABİLİYOR
Hızlı ve yüksek miktardaki kilo kaybında yalnızca yağ dokusu değil, yağsız vücut kütlesinde de azalma görülebiliyor.
2026 yılında yayımlanan randomize çalışmaların meta-analizinde, inkretin temelli tedaviler sırasında kaybedilen toplam ağırlığın bir bölümünün yağsız kütleden oluştuğu görüldü. Ancak bu durum yalnızca bu ilaçlara özgü değil; belirgin kilo kaybında farklı yöntemlerle de yaşanabiliyor. Direnç egzersizi ve yeterli protein alımının yağsız kütlenin korunmasına yardımcı olabileceği bildirildi.
Tirzepatidin incelendiği SURMOUNT-1 alt çalışmasında da verilen kilonun yaklaşık yüzde 75’inin yağ kütlesinden, yüzde 25’inin ise yağsız kütleden oluştuğu belirlendi.
AMELİYAT ÖNCESİNDE DOKTORA BİLDİRİLMELİ
GLP-1 temelli ilaçlar mide boşalmasını yavaşlatabildiği için genel anestezi veya derin sedasyon uygulanacak işlemler öncesinde kullanılan ilacın sağlık ekibine bildirilmesi gerekiyor.
Güncel çoklu uzmanlık kılavuzlarına göre hastaların büyük bölümü ameliyat öncesinde ilacını kullanmaya devam edebiliyor; ancak risk değerlendirmesinin kişiye özel yapılması gerekiyor. Özellikle ciddi gastrointestinal yakınmaları bulunan veya tedavinin doz artırma döneminde olan hastalarda farklı önlemler gerekebiliyor.
‘OBEZİTE TEDAVİSİ KİŞİYE ÖZEL PLANLANMALI’
Aykota, obezite tedavisinde yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavileri ve uygun hastalarda cerrahi yöntemlerin kişinin sağlık durumu doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Tedavide herkese aynı yöntemin uygulanmasının doğru olmadığını vurgulayan Aykota, hastanın kilosu, eşlik eden hastalıkları, önceki tedavileri ve uzun vadeli hedeflerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Uzmanlar, zayıflama amacıyla kullanılan reçeteli ilaçların sosyal medya önerileri veya kişisel tavsiyeler doğrultusunda başlanmaması, tedavinin hekim tarafından planlanması gerektiğinin altını çiziyor.
