Baharın gelmesiyle ağaç, çimen ve yabani ot polenleri; birçok kişide burun akıntısı, göz kaşıntısı, öksürük ve hapşırık gibi şikâyetlere yol açıyor.
Associated Press’in aktardığına göre, alerjilerin şiddeti kişinin yaşadığı yere, hangi polen türüne duyarlı olduğuna ve günlük alışkanlıklarına göre değişebiliyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin alerji mevsimlerini daha uzun ve daha yoğun hale getirdiğine dikkat çekerken, mevsimsel alerjilere yönelik tedavilerin de son yıllarda daha etkili hale geldiğini belirtiyor.
POLEN NEDEN ALERJİ YAPIYOR?
Polen, tohumlu bitkiler ve ağaçların üreme sürecinde ortaya çıkan toz benzeri bir madde. İlkbaharın başlarında ağaç polenleri öne çıkarken, ilerleyen dönemde çimenler, yaz sonu ve sonbahar başında ise yabani otlar polen üretmeye başlıyor.
Amerika Astım ve Alerji Vakfı’na göre alerjiye sık neden olan ağaç polenleri arasında huş, sedir, kavak, akçaağaç, karaağaç, meşe ve ceviz bulunuyor. Çim türleri arasında ise Bermuda çimi, Johnson çimi, çavdar çimi ve Kentucky çimi belirtileri tetikleyebiliyor.
İLK ADIM: POLENDEN KAÇINMAK
Uzmanlara göre alerjiyi kontrol altına almanın ilk yolu polene maruz kalmayı azaltmak. Hava güzel olsa bile ev ve araba pencerelerini kapalı tutmak, dışarı çıkarken uzun kollu kıyafetler tercih etmek ve polen yoğunluğunun yüksek olduğu günlerde dışarıda geçirilen süreyi sınırlamak öneriliyor.
Michigan Üniversitesi’nden alerji uzmanı Dr. James Baker, dışarıda uzun kollu kıyafet giymenin polenin ciltle temasını azaltabileceğini belirtiyor. Eve dönünce kıyafet değiştirmek, duş almak ve saçta biriken poleni temizlemek de öneriler arasında. Saçını her gün yıkayamayanlar için dışarıda şapka ya da eşarp kullanmak, polenin eve taşınmasını azaltabilir.
GÖZ VE BURUN TEMİZLİĞİ ÖNEMLİ
Uzmanlar, gözleri ve burnu tuzlu suyla yıkamanın polenleri temizlemeye yardımcı olabileceğini belirtiyor. Pandemi döneminde yaygınlaşan maskeler de polene maruziyeti azaltabiliyor; ancak gözlerdeki kaşıntı ve sulanma gibi şikâyetleri engellemiyor.
Dışarıda giyilen kıyafetlerle yatağa girmemek de önemli. Çünkü polenler kıyafet ve saç yoluyla yatağa taşınabiliyor, bu da gece boyunca belirtilerin artmasına neden olabiliyor.
İLAÇLAR NASIL KULLANILMALI?
AP’ye konuşan uzmanlara göre reçetesiz satılan burun spreyleri mevsimsel alerjilerde en etkili seçenekler arasında. Ancak spreylerin doğru kullanılması gerekiyor.
Georgia’daki Augusta Üniversitesi’nden alerji uzmanı Dr. Kathleen May, burun spreylerinin doğrudan burnun içine doğru değil, kulak yönüne doğru hafif dış açıyla uygulanmasını öneriyor. Böylece burun içinde tahriş riski azalabiliyor.
Claritin, Allegra ve Zyrtec gibi reçetesiz satılan alerji hapları da belirtileri azaltabiliyor. Ancak uzmanlara göre ağızdan alınan ilaçların etkisi burun spreyleri kadar hızlı olmayabilir.
NE ZAMAN DOKTORA GİDİLMELİ?
Alerji belirtileri uykuyu bozuyor, okulda ya da işte odaklanmayı zorlaştırıyor ve yaşam kalitesini düşürüyorsa bir alerji uzmanına başvurmak gerekiyor. Uzmanlar, bağışıklık sisteminin alerjenlere aşırı tepki vermesini azaltmaya yönelik tedavi seçeneklerinin bulunduğunu belirtiyor.
HER ÖNERİYE İNANMAYIN
Sosyal medyada sıkça önerilen bazı yöntemlerin bilimsel karşılığı olmayabiliyor. Örneğin “yerel bal tüketmek polen alerjisini azaltır” iddiası uzmanlara göre doğru değil.
Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi’nden alerji uzmanı Dr. Shyam Joshi, arıların tozlaştırdığı çiçeklerin genellikle alerji semptomlarına neden olan havada taşınan polenleri içermediğini belirtiyor. Bu nedenle bal tüketimi, mevsimsel polen alerjisine karşı güvenilir bir yöntem olarak görülmüyor.
İKLİM KRİZİ ALERJİ MEVSİMİNİ UZATIYOR
İklim değişikliğiyle birlikte kışların daha ılıman geçmesi ve bitkilerin büyüme dönemlerinin uzaması, polenlerin havada daha uzun süre kalmasına yol açıyor. Bu da alerji sezonunun daha uzun ve bazı bölgelerde daha ağır geçmesine neden oluyor.
Uzmanlara göre polen alerjisi artık yalnızca “bahar aylarında yaşanan geçici bir sorun” değil; iklim değişikliğiyle birlikte daha uzun süren ve daha çok kişiyi etkileyen bir sağlık meselesi haline geliyor.
