Kış aylarının yaklaşması ve gün ışığından yararlanma süresinin azalmasıyla birlikte D vitamini yeniden sağlık gündemine geldi.
Medicana Bursa Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Ayda Kart Aşkar, D vitamininin kemik ve kas sağlığının yanı sıra bağışıklık sistemi ve cilt işlevlerinde de rol oynadığını belirterek, kış döneminde düşük D vitamini düzeylerinin bazı dermatolojik sorunlarla birlikte görülebileceğine dikkat çekti.
SEDEF BELİRTİLERİ KIŞIN ARATABİLİR
Sedef hastalığı olan kişilerde kış aylarında belirtilerin ağırlaşması görülebiliyor. Soğuk ve kuru hava ile güneş ışığına maruziyetin azalması, bazı kişilerde plakların daha belirgin hâle gelmesine katkıda bulunabiliyor.
Aşkar, kış aylarında sedef plaklarında kalınlaşma, kızarıklık ve kepeklenmenin artabileceğini söyledi.
Bilimsel çalışmalar da sedef hastalarında düşük D vitamini düzeylerinin daha sık görülebildiğini gösteriyor. Ancak bu ilişki, tek başına D vitamini eksikliğinin sedefe neden olduğu anlamına gelmiyor.
EGZAMA İLE D VİTAMİNİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Egzama hastalarında da soğuk hava, düşük nem ve cilt kuruluğu nedeniyle kış aylarında kaşıntı ve tahriş artabiliyor.
2026’da yayımlanan geniş ölçekli çalışmalar, düşük D vitamini düzeyleri ile atopik dermatit arasında ilişki bulunduğunu gösterdi. Bununla birlikte D vitamininin hastalığın doğrudan nedeni veya tek başına tedavisi olduğu söylenemiyor.
Aşkar, özellikle kış aylarında cilt bariyerini koruyacak düzenli nemlendirici kullanımının ve mevcut dermatolojik tedavilerin aksatılmamasının önemine dikkat çekti.
D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ SAÇ DÖKÜLMESİYLE İLİŞKİLİ OLABİLİR
D vitamini reseptörleri saç foliküllerinin işlevinde rol oynuyor. Son yıllarda yapılan çalışmalar, bazı saç dökülmesi tiplerinde D vitamini seviyelerinin daha düşük olabileceğini ortaya koyuyor.
2026 tarihli bir sistematik derleme ve meta-analizde, telogen effluvium olarak adlandırılan yaygın saç dökülmesi bulunan kişilerde D vitamini seviyelerinin kontrol gruplarına göre daha düşük olduğu görüldü. Ancak saç dökülmesi çok sayıda farklı nedenden kaynaklanabildiği için yalnızca D vitamini eksikliğine bağlanmamalı.
Demir eksikliği, tiroit hastalıkları, hormonal değişiklikler, stres, hızlı kilo kaybı ve bazı ilaçlar da saç dökülmesinde rol oynayabiliyor.
D VİTAMİNİNİN EN NET ETKİSİ KEMİK VE KAS SAĞLIĞINDA
D vitamininin sağlık açısından en güçlü ve yerleşik rolü kalsiyum-fosfor metabolizması ile kemik ve kas sağlığı üzerinde bulunuyor.
Eksiklik halinde özellikle ağır vakalarda kemik ağrıları, kas güçsüzlüğü ve osteomalazi görülebiliyor. D vitamininin enfeksiyonlar, ruh sağlığı veya kalp-damar hastalıkları üzerindeki etkileri ise araştırılmaya devam ediyor ve bu alanlarda nedensellik konusunda daha sınırlı kanıt bulunuyor.
D VİTAMİNİ HANGİ BESİNLERDE BULUNUR?
D vitamini doğal olarak sınırlı sayıda besinde bulunuyor.
Somon, sardalya, uskumru ve diğer yağlı balıklar önemli kaynaklar arasında yer alırken; yumurta sarısı, karaciğer ve D vitamini ile zenginleştirilmiş ürünler de beslenmeye katkı sağlayabiliyor.
Ancak yalnızca besinlerle yeterli D vitamini almak her kişi için mümkün olmayabiliyor.
GÜNEŞLENME İÇİN TEK BİR SÜRE YOK
D vitamininin önemli kaynaklarından biri güneş ışığı olsa da “herkes için 15-20 dakika yeterlidir” şeklinde tek bir süre vermek doğru değil.
D vitamini üretimi; mevsim, günün saati, yaşanılan enlem, cilt rengi, yaş, bulutluluk ve açıkta kalan deri alanı gibi birçok faktörden etkileniyor.
Ayrıca ultraviyole ışınlarının cilt kanseri riskini artırdığı bilindiği için D vitamini amacıyla uzun veya korunmasız güneş maruziyeti önerilmiyor.
TAKVİYELER BİLİNÇSİZ KULLANILMAMALI
D vitamini takviyelerinin yüksek dozlarda ve uzun süre kontrolsüz kullanılması vücutta aşırı kalsiyum birikmesine yol açabiliyor.
Bu durum böbrekler, kemikler ve kalp üzerinde ciddi sorunlara neden olabileceği için yüksek doz takviyeler hekim önerisi olmadan kullanılmamalı.
D vitamini eksikliğinden şüphelenilen kişilerin ihtiyaçlarının sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmesi ve gerekli görülürse uygun dozda destek planlanması gerekiyor.
