1. Haberler
  2. Kültür Sanat
  3. Neoliberal yaklaşımların sanata etkileri

Neoliberal yaklaşımların sanata etkileri

Gamze Gökçen yazdı... Neoliberal ideolojiler ne kadar 1980’li yıllarda yaygınlaşsa da ilk ortaya çıkışı post modern dönemle başlamıştır. Bu post modern süreç birçok kültürü sosyolojik, psikolojik ve ekolojik yönden yozlaşmaya götüren bir yapı haline getirmiş ve üretimden çok tüketimin ön planda olduğu bir sistem oluşturmuştur.

featured
Player Alanı

Neoliberal ideolojiler ne kadar 1980’li yıllarda yaygınlaşsa da ilk ortaya çıkışı post modern dönemle başlamıştır. Bu post modern süreç birçok kültürü sosyolojik, psikolojik ve ekolojik yönden yozlaşmaya götüren bir yapı haline getirmiş ve üretimden çok tüketimin ön planda olduğu bir sistem oluşturmuştur.

Post modern dönemde gelişen neoliberal ideolojilerin temeli modern döneme dayanmaktadır. 1760 yılında yapılan sanayi devrimiyle birlikte teknolojide ciddi bir gelişme başlamıştır, bu durum 20. yüzyılda dünyada daha fazla etkisini göstermiştir. Modern düşünce yapısında özne ve nesne kavramları birbirinden ayrılmış, bu durum insan aklının araçsal olarak hem doğa hem de insan üzerinde egemen olma stratejisiyle hareket etmesine neden olmuştur.

Modernist sistemde aydınlanmanın getirdiği akıl kavramı iktidar ve egemen olma demektir . Aynı zamanda akıl özne ile ilişkilendirilmiş bir mekanizmadır ve bu mekanizma hem içsel hem de dışsal temsiliyeti içerir. Akıl sadece gelişme ve özgürleşme değildir, aynı zamanda toplum üzerinde kurulan hakimiyet ve egemenliği de ifade etmektir.

Post modern sürecin diğer dönemden farkı, imgenin teolojik bir mertebeye ulaştığı, uzamsallığın ortadan kalktığı gösterilenin değil, gösterenin ön planda olduğudur. Sanat eleştirmenlerinden Benjamin’in faşizme karşı politikleşmiş sanatı Lukacs ve Brecht’in pedagolojik politik sanatı modern dönemde direniş ve mücadelenin kalesi iken , post modern dönemde kültürel alana hakim olan kapitalist sistem rasyonalizm adına kavramsal sanatı beraberinde getirmiştir.

Günümüzde neoliberal ideolojiler kültür ve sanat alanında birçok ülkeyi etkilese de en fazla Türkiye ve diğer Ortadoğu ülkelerini olumsuz yönde etkilemiştir. Bunun nedenlerinden biri temelinde sosyal yapının olmaması ve sanatın sermaye ile gösterilmesidir. Sosyal yapının zayıf olması, bireysel galerilerin artmasına neden olmuştur. Galerilerin artışıyla birlikte sanat ticari alanda sömürülmeye başlanmış ve popüler kültürle birlikte, yeni , genç sanatçılara yer verilmemektedir.

Sanatın ticarileşmesi ve sömürülmeye başlamasında serbest piyasa ekonomisinin büyük etkisi olmuş. Neoliberal ideolojilerin artışıyla birlikte ilerleyen kapitalist sistem ekonomiyi devletten uzaklaştırmış ve bununla birlikte sanat alanını sanatçılar değil, sermaye sahipleri yönetmeye başlamıştır.

Bu sistemin oluşmasında en büyük etkenler batı emperyalizmidir. Kurmak istenilen yeni dünya düzeni teknolojiyi geliştirip , emek ve işçi kavramını tamamen ortadan kaldırmaktır . Aynı zamanda insan aklını psikolojik yönden yok etmektir. Ancak bu durum yaklaşık 2040- 2050’li yıllardan sonra tersine dönme ihtimali yüksektir. Bu yıllardan sonra toplumlardaki aydınlanma süreci başlayacak , sosyal demokrasi ideolojisi artacak ve teknolojinin kültürlere verdiği zarar insanlar tarafından fark edilip, sanat , tarım gibi alanlar gelişmeye başlayacaktır. Dünyayı teknoloji ve sermaye yerine emek yönetmeye başlayacaktır.

Neoliberal yaklaşımların sanata etkileri
Yorum Yap