Brüksel – Reykjavík hükümeti verdiği sözleri tutuyor ve merkez sol koalisyonun resmen kurulmasından 14 ay sonra, Başbakan Kristrún Frostadóttir’in 25 Şubat’ta açıkladığı gibi , İzlanda’nın AB üyelik görüşmelerini yeniden başlatmak için “önümüzdeki birkaç ay içinde” referandum düzenleme planını doğruladı. Varşova’da Polonya Başbakanı Donald Tusk ile düzenlediği ortak basın toplantısında Frostadóttir, tarihin henüz “belirlenmediğini” belirtti . Ancak, “AB’ye katılma olasılığı” hakkındaki referandum, koalisyonun 21 Aralık 2024’te sunduğu ve “en geç 2027’de” yapılacağını belirttiği tarihten daha erken gerçekleşecek.
“VATANDAŞLAR İÇİN BİR FIRSAT YARATMAK”
İzlanda 2009’da AB üyeliği için başvurdu, ancak 2013 seçimlerinden sonra müzakereleri dondurdu ve Brüksel’e artık başvuru sahibi ülke olarak değerlendirilmemesini talep eden bir mektup gönderdi. Ancak Reykjavík, örneğin İsviçre’nin 2016’da yaptığı gibi, başvurusunu hiçbir zaman resmen geri çekmedi . Resmi teklifin ilkbaharın başlarında hazırlanması ve ardından ulusal parlamento Alþingi tarafından onaylanması bekleniyor. Daha sonra, oylamanın düzenlenmesi için dokuz aylık bir süre öngörülüyor. Frostadóttir’e göre bu, İzlanda vatandaşları için bir “fırsat yaratmak” ve AB ile daha yakın bir entegrasyonu hedeflemekle birlikte, ülkenin kendine özgü kimliğinin ve “yaşam biçiminin veya kaynaklarını kullanma şeklinin” de “dikkate alınmasını” sağlamakla ilgili
“FİİLEN AB ÜYESİ”
Bifröst Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü Eiríkur Bergmann’ın The New Union Post’a söylediği gibi , İzlanda “fiilen AB üyesi” olarak kabul edilse de, ” anlaşmalar kapsamında kabul ettiğimiz kararların alındığı” AB masasında yer almıyor. AB üyeliği tartışmasını yönlendiren iki faktör var: para politikası ve güvenlik. Birincisi, İzlanda kronunun “önemli ölçüde” dalgalanması nedeniyle, Euro bölgesine katılmak, yüksek yaşam maliyetleri de dahil olmak üzere küçük bir ekonominin karşılaştığı zorlukları giderebilir. İkincisi, ” Trump’ın savunma taahhüdü konusundaki belirsizliği ” ve komşu Grönland’ı ilhak etme tehditleri , ülkenin Avrupa’ya daha fazla bağımlı hale gelmesine yol açıyor. Kamuoyu yoklamaları, AB’ye katılma konusunda az farkla bir tercih olduğunu gösteriyor ; katılımcıların %44-45’i lehte, %35-36’sı ise aleyhte. Piyasa araştırma şirketi Gallup’un 2026 başlarında yaptığı son bir ankete göre ise iki taraf da %42 oranında .
İZLANDA İLE AB’NİN TARİHSEL İLŞKİLERİ
İzlanda 2009 yılında AB üyeliğine başvurdu ve ertesi yıl katılım müzakerelerine başladı. Ancak 2013 genel seçimlerinin ardından Reykjavík müzakereleri dondurdu ve iki yıl sonra AB’ye İzlanda’yı artık aday ülke olarak değerlendirmemesini talep eden bir mektup gönderdi. Buna rağmen, tüm 27 AB üye devletini Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeleri olan İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç ile Tek Pazar’da birleştiren Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) Anlaşması’na üyeliği aracılığıyla AB ile yakın bağını sürdürmektedir.İzlanda , vatandaşlarına bölge içinde pasaportsuz seyahat etme hakkı tanıyan Schengen Anlaşması’nın da bir üyesidir ve iltica politikasına ilişkin Dublin Yönetmeliği’ne imza atmıştır . Arktik Konseyi üyesi olarak Reykjavík, AB’nin resmi gözlemci statüsü başvurusunu desteklemektedir. Ayrıca İzlanda, işletme, çevre, eğitim ve araştırma, rekabet politikası, devlet yardımı, sosyal politika, tüketici koruma, turizm ve kültür gibi alanları kapsayan çok çeşitli AB politikalarına, kurumlarına ve programlarına katılmaktadır .İzlanda ile AB arasındaki ticari ilişkiler esas olarak 1972 tarihli serbest ticaret anlaşması ve Tek Pazarı EFTA ülkelerine genişleten Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) Anlaşması ile düzenlenmektedir. AB’nin Ortak Tarım Politikası ve Ortak Balıkçılık Politikası EEA Anlaşması kapsamında yer almadığından, Madde 19, karşılıklı yarar sağlayan bir temelde tarımsal ticareti kademeli olarak serbestleştirmek için kurallar oluşturmanın yasal zeminini sağlamaktadır.şit durumda ve seçmenlerin %16’sı hala kararsız.
