Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, yaklaşık 450 yıldır kullanılan Mercator dünya haritası projeksiyonunun yerine, ülkelerin ve kıtaların gerçek yüzölçümlerini daha doğru gösteren haritaların kullanımını teşvik eden kararı kabul etti.
Reuters’ın aktardığına göre girişime Afrika ülkeleri öncülük ederken, kampanyanın başını Togo çekti. Karar, BM Genel Kurulu’nda 164 ülkenin desteğini aldı. Bir ülke karşı oy kullanırken altı ülke çekimser kaldı.
Karara karşı çıkan tek ülke ABD oldu.
AFRİKA, GÖRÜNDÜĞÜNDEN BÜYÜK
Tartışmanın merkezinde 16. yüzyıldan bu yana kullanılan Mercator projeksiyonu bulunuyor.
Mercator haritası, küresel bir yüzeyin düz bir haritaya aktarılmasının doğal sonucu olarak özellikle kutuplara yaklaşıldıkça kara parçalarının büyüklüklerini ciddi biçimde çarpıtıyor. Bunun en dikkat çekici örneklerinden biri Grönland ile Afrika arasındaki karşılaştırma.
Mercator haritasında Grönland ile Afrika’nın büyüklükleri birbirine yakınmış gibi görünürken Afrika’nın gerçek yüzölçümü Grönland’ın yaklaşık 14 katı.
Afrika Birliği tarafından desteklenen girişim, bu nedenle Mercator yerine kıtaların göreli büyüklüklerini daha doğru yansıtan Eşit Dünya projeksiyonunun kullanımının yaygınlaştırılmasını amaçlıyor.
Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey, oylama öncesinde Reuters’a yaptığı açıklamada girişimin temel düşüncesini şu sözlerle özetledi:
“Adil bir dünya, adil bir haritayla başlar.”
ESKİ HARİTALARA NE OLACAK?
BM’nin aldığı karar hukuken bağlayıcı değil. Ayrıca Mercator projeksiyonunun tamamen terk edilmesini de öngörmüyor.
Togo Dışişleri Bakanlığı, Mercator’un özellikle deniz ve hava navigasyonunda kullanılmasının sorgulanmadığını, projeksiyonun bu alanlarda hâlâ işlevsel olduğunu vurguladı.
Asıl hedef, dünya algısının oluşmasında önemli rol oynayan okullar, eğitim materyalleri ve genel amaçlı dünya haritalarında daha doğru alan karşılaştırmaları sunan projeksiyonların yaygınlaştırılması.
ABD, NEDEN KARŞI OY VERDİ?
Karara karşı oy kullanan tek ülke olan ABD ise girişimin “ideolojik bir gündemi” desteklediğini savundu.
Washington yönetimi, harita tartışmasının ‘barış, refah ve iyi uluslararası ilişkilerle ilgili gerçek sorunlardan’ dikkati uzaklaştırdığını öne sürdü.
OKUL KİTAPLARINI DEĞİŞTİRECEKLER
Togo yönetimi ise kararı kendi eğitim sisteminde uygulamaya hazırlanıyor.
Dussey, ülkedeki coğrafya derslerinde Mercator haritalarının hâlâ yaygın biçimde kullanıldığını belirterek 2026 sonuna kadar okul materyallerini değiştirmeyi hedeflediklerini söyledi.
“Togo, coğrafya kitaplarını değiştiren ilk ülke olacak” diyen Dussey, diğer ülkelere örnek olmak amacıyla değişimin öncelikle sınıflardan başlatılması gerektiğini ifade etti.
TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİNE ÇAĞRI
Togo, önümüzdeki altı ay içerisinde Afrika Birliği üyeleri ve girişimi destekleyen diğer ülkelerle görüşerek Eşit Dünya projeksiyonunun daha geniş ölçekte benimsenmesi için çalışacak.
Kampanyanın ilerleyen aşamalarında dijital harita, GPS ve konum tabanlı teknolojiler geliştiren şirketlerle de görüşülmesi planlanıyor.
Dussey, Mercator haritasının dünya genelindeki yaygınlığını sömürge döneminin miraslarından biri olarak değerlendirdi ancak kampanyanın Avrupa’yı veya başka bir uygarlığı hedef almadığını vurguladı.
Togo Dışişleri Bakanı süreci şu sözlerle özetledi:
“Dünya değişiyor, Afrika da değişiyor.”
