ABD-İsrail saldırılarının ardından İran’la yürütülen barış görüşmelerinde nükleer program başlığı en kritik gündem maddelerinden biri olmayı sürdürüyor.
İranlı kaynaklara göre, Tahran yönetimi yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına gönderilmesine karşı çıkıyor.
İki üst düzey İranlı kaynak, dini lider Mücteba Hamaney’in talimatının, zenginleştirilmiş uranyumun İran’da kalması yönünde olduğunu söyledi. Bu kararın, Washington’ın müzakerelerdeki temel taleplerinden birini karşılıksız bıraktığı değerlendiriliyor.
İsrailli yetkililer, ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılması konusunda İsrail’e güvence verdiğini öne sürüyor.
ABD, İsrail ve bazı Batılı ülkeler, İran’ın uranyumu yüzde 60 seviyesinde zenginleştirmesini uzun süredir nükleer silah kapasitesine yaklaşma adımı olarak değerlendiriyor. İran ise nükleer silah geliştirdiği yönündeki suçlamaları reddediyor.
Nükleer silah üretimi için uranyumun yaklaşık yüzde 90 seviyesine kadar zenginleştirilmesi gerekiyor. Yüzde 60 seviyesi ise sivil kullanım için ihtiyaç duyulan düzeyin oldukça üzerinde kabul ediliyor.
“STOK İRAN’DA KALMALI”
“URANYUM STOĞU İRAN’DA KALMALI
Reuters’a konuşan İranlı kaynaklardan biri, dini liderin talimatı ve devlet içindeki genel eğilimin, zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmaması yönünde olduğunu söyledi.
Kaynaklara göre İranlı üst düzey yetkililer, uranyumun yurt dışına gönderilmesinin ülkeyi ABD ve İsrail’in gelecekteki saldırılarına karşı daha savunmasız bırakacağı görüşünde.
ABD-İsrail saldırılarıyla başlayan savaşta kırılgan bir ateşkes yürürlükte olsa da barış çabalarında henüz somut bir ilerleme sağlanamadı.
Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukası ve Tahran’ın küresel petrol taşımacılığı açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisi süreci zorlaştıran başlıklar arasında yer alıyor.
İranlı kaynaklar, Tahran’da ateşkesin Washington tarafından yeni hava saldırıları öncesinde güvenlik algısı oluşturmak amacıyla kullanılan taktiksel bir hamle olabileceğine yönelik derin bir kuşku bulunduğunu belirtiyor.
KALİBAF’TAN “YENİ SALDIRI” UYARISI
İran’ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, çarşamba günü yaptığı açıklamada, “düşmanın açık ve gizli hamlelerinin” ABD’nin yeni saldırılara hazırlandığını gösterdiğini savundu.
ABD Başkanı Donald Trump ise İran’ın barış anlaşmasını kabul etmemesi halinde Washington’ın yeni saldırılara hazır olduğunu söyledi. Trump, buna karşın ABD’nin “doğru yanıtları almak” için birkaç gün bekleyebileceği mesajını verdi.
Kaynaklara göre taraflar bazı başlıklarda görüş ayrılıklarını daraltsa da İran’ın nükleer programı konusunda derin ayrışmalar sürüyor.
Zenginleştirilmiş uranyum stokunun geleceği ve Tahran’ın uranyum zenginleştirme hakkının tanınması talebi, müzakerelerdeki en kritik başlıklar arasında yer alıyor.
İranlı yetkililer, önceliklerinin savaşın kalıcı biçimde sona ermesi ve ABD ile İsrail’in yeni saldırı düzenlemeyeceğine dair güvenilir güvenceler almak olduğunu belirtiyor.
İRAN GÜVENCE İSTİYOR
Tahran yönetimi, ancak bu güvencelerin sağlanmasının ardından nükleer programına ilişkin ayrıntılı müzakerelere girebileceğini ifade ediyor.
Savaş öncesinde İran’ın, yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunun bir bölümünü yurt dışına göndermeye daha açık olduğu belirtiliyor. Ancak Trump’ın yeni saldırı tehditleri sonrası bu tutumun değiştiği aktarılıyor.
İranlı kaynaklardan biri, uranyum stokunun ülke dışına çıkarılması konusunda sertleşen tutuma rağmen bazı çözüm yollarının hâlâ mümkün olduğunu söyledi.
Kaynak, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetiminde stokun seyreltilmesi gibi formüllerin değerlendirilebileceğini belirtti.
UAEA’ye göre İran’ın, ABD ve İsrail’in Haziran 2025’te İran nükleer tesislerine saldırdığı dönemde yüzde 60 seviyesinde zenginleştirilmiş 440,9 kilogram uranyumu bulunuyordu. Bu stokun saldırılardan sonra ne kadarının sağlam kaldığı ise bilinmiyor.
