ABD ile İran arasında haftalardır görece düşük yoğunlukta seyreden çatışmalar yeniden tırmandı. Amerikan güçleri, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki Lark Adası’nda bulunan iki fırlatma sistemini vururken, Tahran buna Ürdün’deki iki Amerikan üssüne balistik füze saldırılarıyla karşılık verdi. Saldırı, ABD’nin İran topraklarına temmuz sonundan bu yana gerçekleştirdiği bilinen ilk askeri operasyon oldu.
ABD’li bir yetkili, Amerikan güçlerinin 30 Ağustos Pazar günü Lark Adası’ndaki iki İran fırlatma sistemini vurduğunu doğruladı. Yetkili, saldırının gerekçesini İran Devrim Muhafızları güçlerinin Hürmüz Boğazı’na deniz mayınları taşıyan roketler fırlatmaya hazırlandığının tespit edilmesi olarak açıkladı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise operasyonu Hürmüz Boğazı’nda ‘yakın tehdit’ oluşturan İran Devrim Muhafızları’na bağlı mayınlama unsurlarına karşı gerçekleştirilen ‘sınırlı ve hassas’ bir müdahale olarak nitelendirdi.
İran’ın yarı resmî Tesnim haber ajansı saldırının insansız hava aracıyla gerçekleştirildiğini ve iki kişinin öldüğünü bildirdi. İran Devrim Muhafızları ise askerler ve siviller arasında ölü ve yaralılar bulunduğunu açıklamakla birlikte kesin sayı vermedi.
İRAN’DAN SERT MİSİLLEME
İran saldırının ardından misillemeye geçti. Devrim Muhafızları, Ürdün’deki Kral Hüseyin ve El Azrak üslerini balistik füzelerle hedef aldığını açıkladı. Tahran, söz konusu üslerin Lark saldırısının gerçekleştirilmesi ve desteklenmesinde kullanıldığını savundu.
Ürdün Silahlı Kuvvetleri ise ülkenin hava sahasına giren sekiz füzenin hava savunma sistemleri tarafından önlendiğini açıkladı. Ürdünlü yetkililerin iddiasına göre, füzeler vatandaşlara veya mülklere tehdit oluşturmadan imha edildi.
Tahran ayrıca yeni bir Amerikan saldırısına yeniden karşılık verileceğini belirterek, tırmanmanın sonuçlarından Washington’ın sorumlu olacağını açıkladı.
Lark saldırısının merkezinde Hürmüz Boğazı’nın kontrolü bulunuyor. Washington, İran güçlerinin deniz mayınlarını boğaza taşımaya hazırlandığını savunurken Trump daha önce uluslararası sulardaki mayınların temizlendiğini ve yeni mayın döşemeye çalışan İran gemilerinin imha edileceğini açıklamıştı.
İran Devrim Muhafızları ise ABD’nin Hürmüz’ün yeniden açıldığı yönündeki açıklamalarını reddederek, İran’ın izni olmadan boğazın gemi trafiğine açık olmadığını savunuyor. Savaş öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu.
PETROL FİYATLARI TIRMANIŞTA
Yeni çatışmalar enerji piyasalarında da hızlı bir yükselişe neden oldu.
Brent petrolün varil fiyatı pazartesi sabahı yüzde 2’nin üzerinde artarak 90 doların üzerine çıktı. Reuters’ın daha güncel verisine göre Brent yüzde 2,51 artışla 90,31 dolara, ABD Batı Teksas türü ham petrol ise yüzde 2,19 yükselişle 85,23 dolara ulaştı.
Piyasalardaki temel risk, ABD-İran çatışmasının yeniden genişlemesinden çok Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmasının gecikmesi ve petrol sevkiyatının yeniden kesintiye uğraması.
ABD ile İran arasındaki çatışmayı sona erdirmeye yönelik görüşmeler çıkmazda bulunurken, arabulucular Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için temaslarını sürdürüyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Washington’ın İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya hazırlandığını ve yeni ikincil yaptırımların haftalık olarak açıklanabileceğini söyledi.
ALTI AYLIK SAVAŞTA YENİ GERİLİM
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş altıncı ayını doldurdu. İran, savaş boyunca İsrail’in yanı sıra bölgede Amerikan üslerine ev sahipliği yapan ülkelere ve Hürmüz’deki deniz trafiğine yönelik saldırılar gerçekleştirdi.
Nisan ve haziran aylarında çatışmayı sınırlamak ve Hürmüz’de seyrüsefer serbestisini yeniden sağlamak amacıyla iki ayrı ateşkes girişiminde bulunuldu ancak her iki girişim de kısa süre içerisinde çöktü.
30-31 Ağustos’taki gelişmeler, haftalardır görece düşük yoğunlukta seyreden çatışmada yeni bir tırmanma evresine girildiğine işaret ediyor.
