ABD Başkanı Donald Trump ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında aylardır süren çatışmaları sona erdirmesi beklenen çerçeve anlaşmanın pazar günü imzalanabileceğini açıkladı.
Ancak Tahran yönetimi anlaşmanın zamanlamasına ilişkin temkinli açıklamalar yaparken, İran’daki muhafazakâr çevreler anlaşmaya tepki gösterdi.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda anlaşmanın pazar günü, yani 80. doğum gününde imzalanmasının planlandığını duyurdu. Pakistan Başbakanı Şerif ise elektronik ortamda bir imza töreni hazırlığında olduklarını, ardından teknik düzeyde görüşmelerin devam edeceğini söyledi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise devlet medyasına yaptığı açıklamada anlaşmanın “yarın olmayacağını” ancak “önümüzdeki günlerde” gerçekleşebileceğini belirtti.
İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı da Tahran’ın henüz nihai kararını vermediğini, anlaşmanın siyasi, hukuki ve teknik boyutlarının incelenmeye devam ettiğini aktardı.
Reuters’a konuşan kaynaklar, anlaşmayı sonuçlandırmak amacıyla Katarlı arabulucuların pazar sabahı Tahran’a gittiğini bildirdi.
HÜRMÜZ BOĞAZI ANLAŞMANIN MERKEZİNDE
Trump, anlaşmanın imzalanmasının ardından İran’ın kapattığı Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası gemi trafiğine açılacağını söyledi. Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği boğazın açılmasıyla birlikte ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması bekleniyor.
Müzakerelere yakın kaynaklar, İran’ın boğazı açması karşılığında ABD’nin dondurulan İran varlıklarının bir bölümünü serbest bırakacağını ve İran petrol ihracatına yönelik yaptırımlarda esneklik sağlayacağını belirtti.
ABD’li bir yetkili, İran’ın boğazı açmasının anlaşmanın temel şartlarından biri olduğunu vurgulayarak, “İran Hürmüz Boğazı’nı açacak, biz de ablukayı kaldıracağız” dedi.
Taraflar anlaşmaya yaklaşmış görünse de sahadaki çatışmalar devam ediyor. ABD ordusu, cumartesi günü Hürmüz Boğazı’na yönelen çok sayıda İran insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı.
İsrail ise anlaşmanın tarafı olmadığını belirterek son 24 saatte Lübnan’da İran destekli Hizbullah’a ait 70’ten fazla noktayı vurduğunu duyurdu.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, Lübnan’daki askeri operasyonların sınırlandırılması yönündeki ABD talepleri nedeniyle Trump yönetimiyle görüş ayrılığı yaşadığı ifade edildi.
İRAN’DA ANLAŞMAYA TEPKİ
İran’ın çeşitli kentlerinde düzenlenen hükümet yanlısı gösterilerde, anlaşmaya karşı çıkan sertlik yanlısı gruplar tepkilerini dile getirdi.
Reuters’a konuşan Meşhedli bir görgü tanığı, bazı göstericilerin İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’yi hedef alarak “Uzlaşmacıya ölüm” ve “İstifa et” sloganları attığını söyledi.
Erakçi ise taslak anlaşmanın İran’ın çatışmadan daha güçlü çıktığını gösterdiğini savundu ve metinde değişiklik yapılmasının hâlâ mümkün olduğunu belirtti.
SIRADAKİ BAŞLIK: NÜKLEER MÜZAKERELER
Taslak anlaşmaya göre İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açmasının ardından taraflar nükleer program konusunda 60 günlük yeni bir müzakere sürecine başlayacak.
ABD tarafı, görüşmelerin nihai olarak İran’ın nükleer programının tamamen sona erdirilmesine ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ülke dışına çıkarılmasına yol açmasını hedefliyor.
İran ise zenginleştirilmiş uranyumun seyreltilerek ülke içinde tutulmasından yana olduğunu belirtiyor. Bu nedenle anlaşmanın en zorlu bölümünün nükleer müzakereler olması bekleniyor.
