Rahatsızlığı nedeniyle 1 haftadır tedavi gören ünlü tarihçi İlber Ortaylı hayatını kaybetti.
Bir süredir hastanede tedavi gören ve son olarak entübe edildiği açıklanan Prof. Dr. İlber Ortaylı, 78 yaşında hayata gözlerini yumdu.
AİLESİNDEN AÇIKLAMA GELDİ: “GÜCÜ YETTİĞİNCE BİLDİĞİ GİBİ YAŞADI…”
Ortaylı’nın sosyal medya hesabından açıklama yapan ailesi, “İlber Ortaylı’yı kaybettik.. Ailemizin büyüğü İlber Ortaylı’yı 13 Mart 2026 gününde kaybettik. Uzun süren ve giderek karmaşıklaşan sağlık sorunlarına rağmen hayata duyduğu merakı, insanlarla bir arada olma arzusu hiç azalmadı ve gücü yettiğince bildiği gibi yaşadı. Okurları, öğrencileri ve sevenleri onu hiçbir akademisyene nasip olmayacak büyüklükte bir sevgi ve saygıyla sarmaladılar. Onun adına derin bir şükran duyuyoruz. Cenazesiyle ilgili daha sonra paylaşacağız.” ifadelerini kullandı.
Gazeteci İzzet Çapa, sosyal medya platformu X hesabı üzerinden Ortaylı’nın yaşamını yitirdiğini açıkladı.
Çapa paylaşımında, “Bazı insanlar yalnızca yaşadıkları yıllara değil, bir milletin hafızasına yerleşir… Prof. Dr. İlber Ortaylı da onlardan biriydi. O yalnızca tarih anlatan bir akademisyen değildi… Geçmişin kapılarını aralayan, bize kim olduğumuzu hatırlatan bir ses, bir akıldı. Bir cümlesiyle yüzyılları özetlerdi… Bir bakışıyla cehaletin üstüne yürürdü… Bir kahkahasıyla bir salonu doldururdu. Şimdi insan düşünmeden edemiyor… Bir millet hafızasının en güçlü seslerinden birini kaybetmiş gibi. Kitaplar kalır… Sözler kalır… Ama o sesi, o tonu, o keskin zekâyı bir daha duymak mümkün olmaz. Bazı insanlar bir ömür yaşar… Bazı insanlar ise bir çağ anlatır. İlber Ortaylı ikinci türdendi. Ve bazı isimler vardır ki… Tarih onları yazmaz. Onlar zaten tarihin kendisidir” ifadelerini kullandı.
BAKAN MEMİŞOĞLU’NDAN BAŞSAĞLIĞI MESAJI
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, yaptığı açıklamada:
“Türkiye büyük bir değerini, bir tarih dâhisini yitirdi. Ülkemizin yetiştirdiği en müstesna değerlerden, kıymetli hocamız Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendim. Hocamıza Allah’tan rahmet; ailesine, öğrencilerine ve aziz milletimize başsağlığı diliyorum. Mekânı cennet, makamı âli olsun. Başımız sağ olsun” ifadelerini kullandı.
NE OLMUŞTU?
78 yaşındaki Ortaylı’nın yoğun bakımda süren tedavisi sırasında durumunun ağırlaşması üzerine entübe edildiği öğrenilmişti.
Ailesi daha önce yaptığı açıklamada Ortaylı’nın sağlık durumunun stabil olduğunu bildirmişti.
İLBER ORTAYLI KİMDİR?
İlber Ortaylı, Türk tarihçi, akademisyen ve yazar olup özellikle Osmanlı tarihi, diplomasi tarihi ve kültür tarihi alanındaki çalışmalarıyla tanınır. Türkiye’de tarih alanında en çok bilinen ve kamuoyunda sıkça görüşlerine başvurulan akademisyenlerden biridir.
Ortaylı, 21 Mayıs 1947 tarihinde Avusturya’nın Bregenz şehrinde dünyaya geldi. İlber Ortaylı aslen Kırım Tatarıdır.
2 yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti. İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesi’nde tamamladı. 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun oldu.
Lisans eğitimini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih bölümünde 1970 yılında tamamladı. Burada Şerif Mardin, Halil İnalcık, Mümtaz Soysal, Seha Meray, İlhan Tekeli, Mübeccel Kıray’ın öğrencisi oldu. Ayrıca sınıf arkadaşları arasında Zafer Toprak, Mehmet Ali Kılıçbay, Ümit Arslan da vardı.
Viyana Üniversitesi’nde Slav ve Doğu Avrupa dilleri hakkında öğrenim gördü. Yüksek lisans çalışmasını Chicago Üniversitesinde Halil İnalcık ile yaptı. ‘Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler’ başlıklı tezi ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde 1974 yılında doktor, ‘Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu’ adlı çalışmasıyla 1979 yılında aynı fakültede doçent oldu.
1982 yılında üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki olarak görevinden istifa etti. Bu dönemde Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strasbourg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus’ta dersler, seminerler ve konferanslar verdi.
1989’da Türkiye’ye dönerek profesör oldu ve 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İdare Tarihi Anabilim Dalı başkanlığı yaptı.
2002 yılında Galatasaray Üniversitesi’ne, iki yıl sonra ise Bilkent Üniversitesi’ne konuk öğretim üyesi olarak geçti. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde Türk Hukuk Tarihi dersleri verdi. Ayrıca Galatasaray Üniversitesi senatosu üyeliği yaptı.
BAKANLIK DANIŞMANLIĞI YAPTI
2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü oldu. Yedi yıl bu görevde kalan İlber Ortaylı, 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu ve görevi Ayasofya Müzesi Müdürü Haluk Dursun’a devretti.
Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi ve Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyeliği yaptı. 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanı oldu.
Tarih Vakfı ve Afet İnan ailesinin işbirliğiyle iki yılda bir verilen Afet İnan Tarih Araştırmaları Ödülü’nün 2004 yılındaki sahipleri, İlber Ortaylı’nın da içinde bulunduğu jüri tarafından belirlendi. Milli Saraylar Daire Başkanlığı’nın Dolmabahçe Sarayı’nda düzenlediği ‘Vefatının 150. Yılında I. Abdülmecit ve Dönemi’ başlıklı uluslararası sempozyumun açılış ve kapanış oturumlarına katıldı.
Ortaylı, akademik çalışmalarının yanı sıra geniş kitlelere hitap eden çok sayıda kitap kaleme aldı.
En bilinen eserlerinden bazıları şunlardır:
İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek, Türklerin Tarihi, Bir Ömür Nasıl Yaşanır?, Cumhuriyetin Kuruluşu”
ESERLERİ
1974: Tanzimat’tan Sonra Mahallî İdareler
1978: Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi (İlhan Tekeli ile birlikte)
1979: Türkiye İdare Tarihi – Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) tarafından yayımlanan kitap; Sasaniler İranı, Bizans, İslam, İtalyan şehir devletleri idare tarihinden sonra Anadolu Selçukluları ve Osmanlılarda devlet örgütünü ve sosyo-ekonomik düzeni ele alır. Alanında kaleme alınmış ilk eserdir.[kaynak belirtilmeli]
1980: Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu
1981: Gelenekten Geleceğe: Gelenekten Geleceğe 2006’da Ufuk Kitapları’ndan çıkan kitap. Ortaylı’nın 3 ana konudaki makalelerinden oluşmaktadır. Bunlar Osmanlı Mirası, Kültür Meseleleri ve Edebiyat ve Tiyatro Penceresindendir. Toplam 21 makale içermektedir. Bugüne değin 12 baskısı çıkmış ve üzerinde çeşitli düzeltmeler yapılmıştır.
1983: İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı
1985: Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Yerel Yönetim Geleneği
1986: İstanbul’dan Sayfalar – Hil Yayın tarafından yayımlanan kitap; yazarın İstanbul, semtleri ve hayatı hakkında gazete ve dergilerde çıkmış akademik olmayan yazılarından ve son kısımda İstanbul’un yerleşme düzeni hakkında akademik yazısından oluşmaktadır.
1994: Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı
1996: Türkiye İdare Tarihine Giriş
2000: Osmanlı Aile Yapısı
2001: Tarihin Sınırlarına Yolculuk
2001: Osmanlı İmparatorluğu’nda İktisadî ve Sosyal Değişim
2002: Osmanlı Mirasından Cumhuriyet Türkiyesi’ne (Taha Akyol ile birlikte)
2004: Osmanlı Barışı
2005: Barış Köprüleri: Dünya’ya Açılan Türk Okulları
2006: Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek-1
2006: Kırk Ambar Sohbetleri
2006: Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek-2
2007: Eski Dünya Seyahatnamesi: Ortaylı’nın gezi izlenim-seyahatname türündeki kitabıdır.[34] Aşina Kitaplar Yayınları tarafından Mart 2007’de basılmıştır.
2007: Yahudilik Tarihi, Ahmet Almaz ile 2007 Nokta Kitap
2007: Avrupa ve Biz
2007: Batılılaşma Yolunda
2007: Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek-3
2007: Mekân ve Olaylarıyla Topkapı Sarayı
2008: Osmanlı Sarayında Hayat
2008: Tarihimiz ve Biz
2008: Tarihin İzinde
2009: Tarihin Işığında
2010: Türkiye’nin Yakın Tarihi
2011: Defterimden Portreler
2011: Tarihin Gölgesinde (Taha Akyol ile birlikte)
2012: Yakın Tarihin Gerçekleri, Timaş Yayınları
2012: Cumhuriyetin İlk Yüzyılı 1923-2023, Timaş Yayınları
2013: İlber Ortaylı Seyahatnamesi, Timaş Yayınları
2014: İmparatorluğun Son Nefesi, Timaş Yayınları
2014: Eski Dünya Seyahatnamesi, Timaş Yayınları
2015: Türklerin Tarihi, Orta Asya’nın Bozkırlarından Avrupa’nın Kapılarına, Timaş Yayınları
2016: Türklerin Tarihi, Anadolu’nun Bozkırlarından Avrupa’nın İçlerine, Timaş Yayınları
2016: İttihat ve Terakki
2016: Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devletinde Kadı
2016: Osmanlı’ya Bakmak Osmanlı Çağdaşlaşması
2016: İstanbul’dan Sayfalar
2017: Türklerin Altın Çağı
2017: Tarihe Yön Veren 100 Lider
2018: Gazi Mustafa Kemal Atatürk
2019: Bir Ömür Nasıl Yaşanır?: Kronik Kitap yayınevinin 2019’da bastığı kitaptır. Deneme türündeki kitap, insanların yaşamları boyunca karşılaştıkları sorunların üstesinden nasıl gelecekleri ve doğru tercihte bulunma yöntemleri konusunda bilgi sunmaktadır.
2020: Türklerin Tarihi
2021: Yakın Tarihin Gerçekleri, Kronik Kitap
2022: İnsan Geleceğini Nasıl Kurar?: Ortaylı’nın 2022 yılında Kronik Kitap Yayınları’ndan çıkan deneme türündeki kitabıdır.[35] Ortaylı, insanın hayatını kurarken yaşadığı süreçleri ve karşılaştığı zorlukları anlatmaktadır. Hayatlarını kurma sürecinde okuyuculara rehberlik eden bir eserdir.[20] Kitap, 2022’de Türkiye’de en çok okunan kitaplar arasına girmiştir.[20][36]
2022: Türklerin Tarihi 2, Kronik Kitap
2023: 1923 Cumhuriyetin İlk Yüzyılı 2023
2024: Avrupa ve Biz – Geçmişten Günümüze
2025: Fatih Sultan Mehmed: Doğunun ve Batının Efendisi
2025: Cumhuriyet’in İlk Sabahı, Gökçe Akgül ve Şermin Yaşar ile birlikte, Kronik Kitap
2025: Kuruluş: Cumhuriyet’e Giden Yol, Kronik Kitap
