Orta Çağ Paris’inin dar sokaklarında mütevazı bir sahaf ve noter olarak tanınan Nicolas Flamel, bugün insanlık tarihinin en büyük “simya” efsanesi olarak anılıyor. Kimilerine göre o, kurşunu altına çevirmeyi ve ölümsüzlüğü bulmuş bir deha; kimilerine göre ise ustaca kurgulanmış bir şehir efsanesinin başrolü.
MÜTEVAZI BAŞLANGIÇLAR
Nicolas Flamel’in 1330 yılında, Fransa’nın Pontoise kasabasında doğduğu tahmin ediliyor. Paris’e taşındıktan sonra noterlik ve yazmanlık yaparak geçimini sağladı. O dönemde okuma yazma bilenlerin azlığı, Flamel gibi eğitimli ve el yazması eserlerle iç içe olan kişileri toplumda saygın bir yere koyuyordu. Eşi Perenelle ile olan evliliği, hayatının en büyük destek noktalarından biri oldu; zira ikili, servetlerini hayır işlerine ve hastanelere harcamalarıyla tanınıyordu.
Flamel’in hayatı, dükkanına gelen yabancı birinden aldığı tuhaf bir kitapla değişti. Rivayete göre, sembollerle dolu bu kitapta simyanın en büyük sırları gizliydi. Flamel, eşi Perenelle ile birlikte bu sembolleri çözmek için tam 21 yılını harcadı. İspanya yolculuğu sırasında bir bilgeden aldığı yardımla, kitabın şifrelerini çözdüğü iddia edilir.
FELSEFE TAŞI NEDİR?
Felsefe Taşı, simya sanatının ulaşılabilecek en yüksek zirvesi ve evrenin ruhunu dizginleyen kutsal bir cevherdir. O, sadece bir madde değil; kurşunun ağırlığından kurtulup altının ışığına yükselen maddenin, yani doğanın en saf halinin somutlaşmış bir mucizesidir. Efsaneler bu gizemli taşı, “kırmızı aslan” veya “kristalize edilmiş güneş” olarak betimler; öyle ki, sıradan bir metale dokundurulduğunda onun moleküler bağlarını saniyeler içinde çözüp yeniden inşa ederek en kusursuz forma, altına dönüştürür. Fakat taşın asıl kudreti, zamanın acımasız akışını durdurabilen o meşhur “Hayat İksiri”ni bünyesinde barındırmasıdır; bu iksirle yıkanan bir beden, hastalıkların ve yaşlılığın pençesinden sıyrılarak adeta yeryüzünde bir ölümsüze dönüşür.
Mistik öğretilerde Felsefe Taşı, simyacının kendi ruhunun aynasıdır; karanlık ve kaotik olanın yakılıp küle çevrildiği “Nigredo” aşamasından, mutlak saflığa ve ilahi kırmızıya ulaşılan “Rubedo” aşamasına kadar süren çileli bir yolculuğun meyvesidir. Taşın oluşumu, gökyüzündeki yıldızların konumundan simyacının kalbindeki niyetin saflığına kadar pek çok kozmik dengeye bağlıdır. O, hem her yerdedir hem de hiçbir yerde; her insanın içinde potansiyel olarak bulunan ama sadece “Büyük Yapıt”ın (Magnum Opus) çilesini çekenlerin avuçlarında canlanan bir sırdır. Nicolas Flamel’in bu taşı bir laboratuvarda değil, eşiyle paylaştığı bir ruhsal adanmışlıkla, 21 yıllık bir sabır imbiğinden süzerek kristalleştirdiği söylenir; bu yüzden Felsefe Taşı, insanın tanrısallığa attığı o en cesur ve gizemli adımın sembolüdür.
SİMYACI MI, BİLİM İNSANI MI?
Flamel döneminde simya, bugünkü modern kimyanın temeli sayılabilecek bir “proto-bilim”di. O, maddeyi dönüştürmeyi (transmütasyon) bir amaç edinmişti. Metalleri altına çevirmekten ziyade, ruhsal bir arınma ve doğanın gizli yasalarını anlamayı hedeflemişti. Efsaneye göre Flamel, 17 Ocak 1382‘de cıvayı gümüşe, ardından da altına çevirmeyi başararak “Felsefe Taşı“nı bulmuştur. Bu taşın, sahibine “Ab-ı Hayat” (ölümsüzlük iksiri) sağladığına inanılır. Simya felsefesine göre, bir maddeyi altına dönüştürebilmek için önce simyacının kendi ruhunu tüm dünyevi hırslardan arındırması gerekiyordu. Flamel, kurşunun ağırlığından kurtulup altının saflığına erişen bir ruhun sembolüydü. Bu olaydan kısa süre sonra, mütevazı bir noter olan Flamel’in devasa bir servete kavuşması tüm Paris’in dikkatini çekti. Ancak o, bu zenginliği şatafatlı bir hayat sürmek için kullanmadı.
Paris’te 14 hastane kurdurdu, onlarca kiliseyi restore ettirdi ve yoksullar için aşevleri açtı. Bugün Paris’in en eski evi olarak bilinen ve hala ayakta olan Rue de Montmorency 51 numaralı evi, Flamel’in yoksullara barınma imkanı sağlamak için inşa ettiği binalardan biridir.
ELEŞTİRİLER
Flamel, yaşadığı dönemde son derece dindar ve hayırsever bir profil çizdi. Ancak, bir devlet memuru olmasına rağmen nasıl bu kadar büyük bir servete sahip olduğu her zaman sorgulandı. Bazı tarihçiler, Flamel’in bir simyacı olmadığını, servetini tefecilik veya emlak yatırımlarıyla kazandığını, simya efsanesinin ise ölümünden yüzyıllar sonra (17. yüzyılda) kitap satmak isteyen yayıncılar tarafından uydurulduğunu savunur.
Flamel’in ölümüyle ilgili anlatılanlar, onun efsanesini ölümsüz kılan en büyük etkendir. Resmi kayıtlara göre 1418 yılında Paris’te ölmüştür. Ancak, ölümünden yıllar sonra mezarının açıldığı ve içinde hiçbir ceset bulunmadığı söylenir. Bu durum, Flamel ve eşinin Felsefe Taşı sayesinde ölümsüzlüğe ulaştığı ve Hindistan’da yaşamaya devam ettikleri söylentisini doğurmuştur.