Almanya, Danimarka, Fransa, Macaristan ve Belçika’dan bilim insanlarının yürüttüğü kapsamlı araştırma, doğadaki cinsiyet farklarının yaşam süresi üzerindeki etkilerini yeniden gündeme getirdi. 528 memeli ve 648 kuş türünün incelendiği çalışmada, dişi memelilerin erkeklerden ortalama yüzde 12 daha uzun yaşadığı saptandı. Ancak kuşlarda tam tersi bir tablo ortaya çıktı; erkek kuşların dişilerden ortalama yüzde 5 daha uzun yaşadığı belirlendi.
CİNSİYETLER ARASI YAŞAM FARKI GENETİK VE DAVRANIŞSAL
Uzmanlara göre bu fark yalnızca genetik değil, aynı zamanda cinsel seçim ve üreme davranışlarıyla da yakından ilişkili. Leipzig’deki Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nden istatistiksel ekoloji uzmanı Fernando Colchero, “heterogametik cinsiyet hipotezi”nin bu farklılığı kısmen açıkladığını belirtti. Dişiler iki X kromozoma sahip oldukları için zararlı mutasyonlara karşı genetik koruma geliştirirken, erkekler tek X ve bir Y kromozoma sahip olduklarından bu korumadan yoksun. Kuşlarda ise durum tersine; erkekler iki Z kromozoma sahip olduklarından genetik olarak avantajlı konumda.
AŞKIN BEDELİ: CİNSEL REKABET YAŞAMI KISALTIYOR
Araştırmaya göre erkeklerin çiftleşme avantajı elde etmek için geliştirdiği fiziksel özellikler ve rekabetçi davranışlar yaşam süresini olumsuz etkiliyor. Colchero, “Bazı türlerde erkekler dişileri etkilemek için boynuzlarını büyütüyor, tüylerini renklendiriyor ya da daha iri bir vücut geliştiriyor. Fakat bu çabalar, uzun vadede enerji kaybı, yüksek stres ve erken ölüm anlamına geliyor,” diyor. Özellikle çok eşli türlerde bu farkın daha belirgin olduğu ve dişi memelilerin erkeklerden bariz şekilde daha uzun yaşadığı tespit edildi.
YAVRU BAKIMI VE YAŞAM SÜRESİ ARASINDA BAĞLANTI
Ebeveynlik davranışının da ömür üzerinde etkili olduğu görüldü. Araştırma, yavrularla ilgilenen dişilerin hem doğada hem de koruma altındaki ortamlarda daha uzun yaşadığını ortaya koydu. Colchero, “Evrimsel olarak, yavruya bakan cinsiyetin daha uzun yaşaması gerekir; çünkü türün devamı buna bağlıdır,” diyerek bulguların evrimsel mantığını vurguladı. Erkekler ise enerjilerini çoğunlukla eş arayışına ve rekabete harcadıkları için yaşam süresinde dezavantajlı durumda kaldı.