Hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte sıcak çarpması, sıvı kaybı ve bunlara bağlı sağlık sorunları da artıyor. Dr. Rengin Yiğit, yüksek sıcaklık ve nem nedeniyle vücudun terleme yoluyla ısı dengesini korumakta yetersiz kalabileceğini belirterek risk grubundaki kişilere dikkatli olmaları çağrısında bulundu.
Yüksek nem vücudun soğumasını engelliyor
Normal koşullarda vücut ısısının terleme yoluyla dengelendiğini ifade eden Yiğit, aşırı sıcak ve yüksek nemin bu mekanizmayı olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
Yaşlılar, bebekler ve kronik hastalığı bulunan kişilerde terleme mekanizmasının yeterince çalışmayabileceğini belirten Yiğit, “Ortamdaki nem oranı yüksekse terleme yoluyla vücut ısısı yeterli düzeyde düşmeyebilir” dedi.
Obezite, yüksek ateş, aşırı sıvı kaybı, kalp hastalıkları, ruhsal ve nörolojik hastalıklar ile alkol ve uyuşturucu kullanımının da vücudun ısı dengesini bozabileceğini kaydeden Yiğit, tansiyon düşürücü ve idrar söktürücü bazı ilaçların riski artırabileceğine dikkat çekti.
Yükselen vücut ısısının beyin başta olmak üzere hayati organlarda hasara yol açabileceğini belirten Yiğit, sıcak çarpmasının zamanında müdahale edilmediğinde ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Kimler daha fazla risk altında?
Aşırı sıcaklardan en fazla etkilenebilecek gruplar şöyle sıralandı:
65 yaş ve üzerindekiler, 4 yaşından küçük çocuklar, hamileler, bakıma ihtiyaç duyanlar, açık alanda çalışanlar, aşırı kilolu kişiler, kronik hastalığı bulunanlar ve düzenli ilaç kullananlar.
Şeker hastalığı, kalp-damar ve beyin-damar hastalıkları, kronik solunum yolu rahatsızlıkları, karaciğer ve böbrek hastalıkları ile psikolojik rahatsızlıkları bulunanların daha dikkatli olması gerektiğini belirten Yiğit, yalnız yaşayan yaşlıların düzenli olarak kontrol edilmesini istedi.
Sıcak çarpmasına karşı 10 önlem
- En sıcak saatlerde dışarı çıkmayın
Güneş ışınlarının en dik geldiği 10.00-16.00 saatleri arasında zorunlu olmadıkça dışarı çıkılmamalı. Açık havada çalışanlar doğrudan güneş altında uzun süre kalmamalı ve aşırı fiziksel hareketten kaçınmalı.
- Açık renkli ve bol kıyafetler giyin
Açık renkli, hafif, bol ve sıkı dokunmuş kumaşlardan üretilen giysiler tercih edilmeli. Dışarı çıkarken geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü kullanılmalı.
- Denize girme ve güneşlenme saatlerine dikkat edin
Güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde denize girilmemeli ve güneşlenilmemeli. Diğer saatlerde ise güneş koruyucu krem, şapka ve gözlük kullanılmalı; güneş altında uzun süre kesintisiz kalınmamalı.
- Sporu sabah veya akşam yapın
Spor ve yoğun fiziksel aktiviteler için sıcaklığın daha düşük olduğu sabah ve akşam saatleri tercih edilmeli. Her bir saatlik spor sırasında en az 2-4 bardak sıvı tüketilmeli.
- Çocukları ve hayvanları araçta bırakmayın
Bebekler, çocuklar, engelli bireyler ve hayvanlar kapalı ya da park edilmiş araçlarda kesinlikle yalnız bırakılmamalı. Araç içindeki sıcaklık, klima daha önce çalıştırılmış olsa bile kısa sürede tehlikeli düzeylere çıkabilir.
- Yaşam alanlarını serin tutun
Kapalı alanlar düzenli olarak havalandırılmalı, güneş gören pencereler perde veya güneşliklerle gölgelenmeli. Risk grubundaki kişilerin bulunduğu ortamların aşırı ısınmasına izin verilmemeli.
- Sık sık duş alın
Vücut sıcaklığının yükselmesini önlemek için sık sık duş alınmalı. Bunun mümkün olmadığı durumlarda eller, ayaklar, yüz ve ense soğuk suyla ıslatılabilir.
Risk altındaki yetişkinler ve yaşlılar günde en az iki kez sıcak çarpması belirtileri açısından kontrol edilmeli, bebekler ise daha sık izlenmeli.
- Susamayı beklemeden sıvı tüketin
Susuzluk hissi oluşmasa bile günde en az 2-2,5 litre, yaklaşık 12-14 bardak sıvı alınmalı. Sıvı ihtiyacının karşılanmasında öncelikle su tercih edilmeli.
Kafein, alkol ve yüksek miktarda şeker içeren içecekler sıvı kaybını artırabileceğinden sınırlı tüketilmeli. Çok soğuk ve buzlu içeceklerin mide kramplarına yol açabileceği unutulmamalı.
Sıvı tüketimi doktor tarafından kısıtlananlar ve idrar söktürücü ilaç kullananlar ise tüketecekleri sıvı miktarı konusunda hekimlerine danışmalı.
- Hafif ve dengeli beslenin
Sıcak havalarda yağlı yiyecekler ve kızartmalar yerine haşlama, ızgara, kendi suyunda veya az suda pişirilen yemekler tercih edilmeli.
Kahvaltıda az yağlı peynir, zeytin ve taze sebzelere yer verilmeli; yeterli vitamin ve mineral alımı için sebze ve meyve tüketimi artırılmalı.
- Açıkta satılan yiyeceklerden kaçının
Sıcak havalarda dışarıda ve açıkta satılan yiyecekler tüketilmemeli. Et, yumurta, süt ve balık gibi kolay bozulabilen besinler uzun süre dışarıda bırakılmamalı.
Gıda kaynaklı sağlık sorunlarının önlenmesi için besinlerin hazırlanması, saklanması ve pişirilmesi sırasında hijyen kurallarına dikkat edilmeli.