Çocuklarda gıda alerjileri, hem ailelerin günlük yaşamını hem de çocukların beslenme düzenini önemli ölçüde etkileyebiliyor. Ancak her gıda alerjisi ömür boyu sürmüyor. Uzmanlara göre özellikle inek sütü, yumurta, buğday ve soya alerjilerinin bir bölümü çocukluk döneminde zamanla ortadan kalkabilirken, yer fıstığı, ağaç yemişleri, susam, balık ve kabuklu deniz ürünlerine yönelik alerjiler daha uzun süre devam edebiliyor.
GIDA ALERJİSİ İLE GIDA HASSASİYETİ ARASINDAKİ FARK NE?
Gıda alerjisi ile gıda hassasiyeti aynı durum değil. Gıda alerjisinde bağışıklık sistemi devreye girerken, hassasiyette bağışıklık sisteminin alerjik bir yanıtı söz konusu olmuyor.
Laktoz intoleransı ve çölyak hastalığıyla karıştırılmaması gereken bazı gluten hassasiyetleri, gıdalara karşı görülebilen farklı reaksiyonlara örnek gösteriliyor.
Gıda hassasiyeti;
- Şişkinlik,
- mide rahatsızlığı,
- döküntü,
- kaşıntı
gibi belirtilere yol açabiliyor.
Manchester Üniversitesi’nden moleküler alerji profesörü Clare Mills, hassasiyetlerin genellikle yaşamı tehdit etmediğini ancak günlük yaşamda çeşitli zorluklara neden olabildiğini belirtiyor.
GIDA ALERJİSİ VÜCUTTA NASIL ORTAYA ÇIKIYOR?
En yaygın gıda alerjisi türlerinden biri IgE aracılı alerji olarak biliniyor. Bu durumda bağışıklık sistemi, zararsız olan bir gıdadaki proteini tehdit olarak algılayarak İmmünoglobulin E (IgE) adı verilen antikorları üretiyor.
Reaksiyon bazı kişilerde oldukça hafif seyrederken, bazı kişilerde kısa sürede ciddi ve yaşamı tehdit eden bir tabloya dönüşebiliyor.
Bazı alerjilerde çok küçük miktarda gıda bile reaksiyonu tetikleyebildiğinden, ürünlerin üzerinde “eser miktarda fıstık içerebilir” gibi uyarılar bulunabiliyor.
GIDA ALERJİSİNİN BELİRTİLERİ NELER?
Gıda alerjisinin belirtileri kişiden kişiye değişebiliyor. Görülebilecek belirtiler arasında şunlar yer alıyor:
- Hırıltılı solunum
- Öksürük
- Nefes darlığı
- Yüz, ağız veya boğazda şişme
- Yutma güçlüğü
- Ağızda karıncalanma
- Döküntü
- Kaşıntı
- İshal
- Kusma
Bazı belirtiler gıda hassasiyetiyle de örtüşebildiği için kesin tanı için sağlık profesyonellerinin değerlendirmesi önem taşıyor.
Nefes darlığı, boğazda şişme veya anafilaksi belirtileri ortaya çıkması durumunda ise acil tıbbi yardım alınması gerekiyor.
ANAFİLAKSİ NEDİR?
Anafilaksi, alerjene maruz kalmanın ardından kısa sürede gelişebilen, tüm vücudu etkileyen ve hayati tehlike oluşturabilen ciddi bir alerjik reaksiyon olarak tanımlanıyor.
Bu nedenle daha önce ciddi alerjik reaksiyon geçiren kişilerin doktorlarının önerdiği acil durum planına uyması büyük önem taşıyor.
ÇOCUKLARDA EN SIK GÖRÜLEN GIDA ALERJİLERİ HANGİLERİ?
Uzmanlara göre çocukluk çağında özellikle şu gıdalara karşı alerji görülebiliyor:
- İnek sütü
- Yumurta
- Yer fıstığı
- Ağaç yemişleri
- Susam
HANGİ ÇOCUKLARDA RİSK DAHA YÜKSEK?
Özellikle şiddetli egzaması bulunan küçük çocuklarda gıda alerjisi gelişme riskinin daha yüksek olabileceği belirtiliyor.
Uzmanlara göre cilt bariyerinin bozulması, bazı alerjenlerin cilt yoluyla vücuda temas etmesine ve bağışıklık sisteminin bu maddelere karşı duyarlanmasına neden olabiliyor.
Ayrıca egzaması bulunan veya yumurta alerjisi olan çocuklarda yer fıstığı alerjisi gelişme riskinin daha yüksek olabileceği ifade ediliyor. Ailede alerji öyküsünün bulunması da risk faktörleri arasında gösteriliyor.
GIDA ALERJİSİ ÖNLENEBİLİR Mİ?
Son yıllarda yapılan araştırmalar, yer fıstığı ve yumurta gibi yaygın alerjenlerin uygun koşullarda ek gıdaya geçiş döneminde beslenmeye dahil edilmesinin bazı çocuklarda alerji gelişme riskini azaltabileceğine işaret ediyor.
Ancak özellikle alerji açısından yüksek risk taşıdığı düşünülen bebeklerde hangi gıdaların ne zaman ve nasıl verileceği konusunda çocuk doktoru veya alerji uzmanına danışılması gerekiyor.
HANGİ GIDA ALERJİLERİ ZAMANLA GEÇEBİLİYOR?
Uzmanlara göre çocukların bir bölümü bazı gıda alerjilerini büyüdükçe geride bırakabiliyor.
Zamanla ortadan kalkma ihtimali daha yüksek olan alerjiler arasında:
- İnek sütü
- Yumurta
- Buğday
- Soya
bulunuyor.
Özellikle inek sütü alerjisinin yetişkinlerde görülmesinin mümkün olmakla birlikte oldukça nadir olduğu belirtiliyor.
HANGİ GIDA ALERJİLERİ DAHA KALICI?
Bazı gıda alerjilerinin ise çocukluk döneminden sonra da devam etme ihtimali daha yüksek.
Bunlar arasında:
- Yer fıstığı
- Ağaç yemişleri
- Susam
- Balık
- Kabuklu deniz ürünleri
yer alıyor.
Ancak bir gıda alerjisinin çocuk büyüdükçe geçip geçmediği kişiden kişiye değişebileceği için yalnızca geçmişte yaşanan reaksiyonlara bakılarak karar verilmemesi gerekiyor.
ALERJİNİN GEÇİP GEÇMEDİĞİ NASIL ANLAŞILIR?
Uzmanlar, daha önce reaksiyon gösterilen bir gıdanın evde yeniden denenmemesi konusunda uyarıyor.
Alerjinin ortadan kalkıp kalkmadığını değerlendirmek için doktorlar farklı alerji testlerinden yararlanabiliyor. Gerektiğinde oral besin yükleme testi uygulanabiliyor.
Bu yöntemde hasta, sağlık profesyonellerinin sıkı gözetimi altında ilgili gıdayı çok küçük miktarlardan başlayarak artan dozlarda tüketiyor.
Uzmanların özellikle vurguladığı nokta ise şu: Daha önce alerjik reaksiyona neden olmuş bir gıda, alerjinin geçtiği düşünülse bile evde denenmemeli.
GIDA ALERJİSİNDE YENİ TEDAVİLER GELİŞTİRİLİYOR
Gıda alerjilerinin tedavisine yönelik araştırmalar da devam ediyor.
Yer fıstığı alerjisinde kullanılan Palforzia gibi tedaviler, alerjeni tamamen ortadan kaldırmak yerine kişinin duyarlılığını azaltmayı amaçlıyor. Süt, yumurta ve ağaç yemişleri gibi diğer alerjenler için de yeni tedavi yöntemleri üzerinde çalışmalar yürütülüyor.
Uzmanlara göre çocukluk çağındaki bazı gıda alerjileri zaman içinde ortadan kalkabiliyor. Ancak alerjinin gerçekten geçip geçmediği, özellikle ciddi reaksiyon riski nedeniyle yalnızca doktor değerlendirmesi ve uygun tıbbi testlerle belirlenmeli.