Dünyanın büyük bölümünde ulusal savunmanın temel unsuru olarak görülen daimi ordular, bazı ülkelerde hiç bulunmuyor. Oxford University Press tarafından 2026’da yayımlanan States without Armies çalışmasına göre, dünya genelinde 21 egemen devlet daimi orduya sahip değil.
Bu ülkelerin bir kısmı hiçbir zaman ordu kurmazken, Kosta Rika ve Panama gibi bazı devletler ise geçmişte sahip oldukları silahlı kuvvetleri daha sonra lağvetti. The National Interest dergisinin nüfusu esas aldığı değerlendirmeye göre, ordusu olmayan en büyük 5 ülke şöyle sıralanıyor:
5- İZLANDA
Nüfus: Yaklaşık 390 bin
Yüzölçümü: 103 bin 125 kilometrekare
İzlanda’nın 1869’dan bu yana daimi ordusu bulunmuyor. Buna karşın ülke, 1949’da NATO’nun kurucu üyeleri arasında yer aldı.
Kuzey Atlantik’teki stratejik konumu nedeniyle önem taşıyan İzlanda’nın güvenliği NATO üyeliğinin yanı sıra ABD ile 1951’de imzalanan ikili savunma anlaşmasına dayanıyor. Ülkede ayrıca sahil güvenlik ve çeşitli güvenlik birimleri bulunuyor.
4- SOLOMON ADALARI
Nüfus: Yaklaşık 750 bin
Yüzölçümü: 28 bin 896 kilometrekare
1978’de İngiltere’den bağımsızlığını kazanan Solomon Adaları, bağımsız bir devlet olduktan sonra daimi ordu kurmadı.
Pasifik’teki konumu nedeniyle son yıllarda ABD-Çin rekabetinin odak noktalarından biri haline gelen ülke, güvenlik konusunda dış ortaklarla çalışıyor. Çin ile imzalanan güvenlik anlaşması da Pekin’in bölgedeki rolünü artırması nedeniyle Avustralya ve ABD’nin yakından takip ettiği konular arasında bulunuyor.
3- MAURITIUS
Nüfus: Yaklaşık 1,3 milyon
Yüzölçümü: 2 bin 40 kilometrekare
Mauritius, 1968’de İngiltere’den bağımsızlığını kazandıktan sonra daimi bir ordu kurmadı.
Ülkede polis teşkilatına bağlı Özel Mobil Kuvvet ve Ulusal Sahil Güvenlik gibi paramiliter nitelikte güvenlik birimleri bulunuyor. Mauritius, Hint Okyanusu’ndaki stratejik konumu nedeniyle güvenlik ve deniz gözetimi alanlarında Hindistan’la da yakın işbirliği yürütüyor.
2- PANAMA
Nüfus: Yaklaşık 4,5 milyon
Yüzölçümü: 74 bin 177 kilometrekare
Atlas ve Pasifik okyanuslarını birbirine bağlayan Panama Kanalı, ülkeyi küresel ticaret ve güvenlik açısından kritik bir konuma taşıyor.
Panama’nın geçmişte silahlı kuvvetleri vardı. General Manuel Noriega’nın devrildiği 1989 ABD müdahalesinin ardından askeri yapı dağıtıldı. 1994’te yapılan anayasa değişikliğiyle daimi ordu yasaklandı.
Ülke bugün güvenliğini polis ve özel güvenlik birimlerinin yanı sıra uluslararası anlaşmalar üzerinden sağlıyor. Panama Kanalı’nın tarafsızlığı ise 1977 tarihli anlaşmalarla güvence altına alınmış durumda.
1- KOSTA RİKA
Nüfus: Yaklaşık 5,2 milyon
Yüzölçümü: 51 bin 180 kilometrekare
Listenin ilk sırasında Kosta Rika bulunuyor. Ülke, 1948’de yaşanan iç savaşın ardından ordusunu lağvetti ve daimi ordu yasağını 1949 Anayasası’na taşıdı.
Kosta Rika’da iç güvenlik ve sınır güvenliği silahlı polis niteliğindeki Kamu Gücü tarafından sağlanıyor. Ülke dış savunmada ise 1947 tarihli Amerikalar Arası Karşılıklı Yardım Antlaşması’nın da aralarında bulunduğu uluslararası güvenlik mekanizmalarına dayanıyor.
The National Interest’a göre askeri yapının kaldırılmasının ardından kaynakların eğitim, sağlık ve çevre politikalarına yönlendirilmesi, Kosta Rika’nın ordusuz devlet modelinin en çok öne çıkan özelliklerinden biri oldu.
ORDUSUZ OLMAK SAVUNMASIZ OLMAK ANLAMINA GELMİYOR
Daimi ordusu bulunmayan ülkelerin çoğunda polis, sahil güvenlik veya paramiliter nitelikte güvenlik güçleri görev yapıyor. Dış tehditlere karşı ise NATO üyeliği, ikili savunma anlaşmaları veya bölgesel güvenlik düzenlemeleri devreye giriyor.
Oxford University Press’in 2026 tarihli çalışması da ordusuz devletlerin varlığını sürdürebilmesinde ittifakların, ikili güvenlik ilişkilerinin ve uluslararası sistemin önemli rol oynadığına dikkat çekiyor.