Türkiye tarihinin en ölümcül ve yıkıcı depremlerinden birinin üzerinden iki yıl geçerken, bölgeyi yeniden inşa etme girişimlerinin hedeflerin gerisinde kalması nedeniyle yüz binlerce insan yerinden edilmiş durumda ve birçoğu hâlâ geçici konutlarda yaşıyor.
6 Şubat 2023’te meydana gelen 7.8 büyüklüğündeki deprem ve artçı sarsıntıları Türkiye’de 11 ili ve Suriye’nin kuzeyindeki bazı bölgeleri etkilemiş, 55,000’den fazla kişinin hayatını kaybetmesine ve 107,000’den fazla kişinin yaralanmasına neden olmuştu.
Evler, hastaneler ve tarihi yapılar da dahil olmak üzere şehirlerin tamamen yıkılarak enkaza dönmesine yol açan felakette en çok etkilenen şehirler Hatay, Kahramanmaraş ve Adıyaman oldu.
Hükümet 650,000 konut inşa etme taahhüdünde bulunmuş, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan da depremden sonraki haftalarda 319,000 konutun bir yıl içinde teslim edileceği sözünü vermişti.
Erdoğan Pazartesi günü kabine toplantısının ardından “Depremin üzerinden iki yıldan kısa süre geçmesine rağmen 201,431 bağımsız birimi hak sahiplerine teslim edebildiğimiz için şanslıyız” açıklamasında bulunurken Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum da deprem bölgesinde yeniden inşa için 75 milyar dolar harcandığını söyledi.
Yeniden inşa sürecinde kritik aşamaların tamamlandığını belirten Kurum, konut ve işyeri projelerinin de hızla ilerlediğini ifade etti. Ancak birçok bölge sakini derme çatma yerlerde yaşamaya devam ederken, bazılarının da yaşadıkları illeri tamamen terk etmesiyle topluluklar olumsuz etkilenmiş ve geçim kaynakları sekteye uğramış durumda.
Ana muhalefet partisi CHP lideri Özgür Özel, taahhüt edilen yeniden inşanın yalnızca %30’unun tamamlandığını, depremlerden en çok etkilenen illerden olan Hatay’da konutların tamamlanma oranının %18 olduğunu söyledi.
Salı günü açıklama yapan Özel, “Erdoğan’a inananların on tanesinin üçü konutta, yedisi konteynerde ya da gurbette akrabaların yanında” dedi.
Özel, “İki yıl boyunca konteynere mahkum ettiklerinin yüzüne bakıp sözlerimizin hepsini tuttuk diyemezsiniz” ifadelerini kullandı.
DEVAM EDEN ZORLUKLAR
Yabancı ve yerli yardım grupları, tamamen toparlanmaya hâlâ uzun zaman olduğunu ve binlerce insanın hâlâ evlerine dönme konusunda zorluklarla karşı karşıya kaldıklarını belirtiyorlar.
Hatay Depremzedeler Derneği yayınladığı raporda 400,000’den fazla insanın konteyner kentlerde kaldığını, kötü sağlık koşulları, yetersiz sağlık hizmetleri ve belirsiz bir gelecekle karşı karşıya olduğunu belirtti.
Dernek ayrıca, düzensiz yıkımlar ve kanun hükmünde kararnameler kapsamında arazilere el konulması nedeniyle asbeste maruz kalınması endişelerini de ifade etti.
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu (IFRC), Türkiye ve Suriye’de milyonlarca insanın hayatlarını yeniden inşa etmek için hâlâ mücadele verdiğini ve toparlanma hızının bu büyüklükte bir felaket için “çok yavaş” kaldığını açıkladı.
Bazı yardım grupları, yeniden inşa sürecindeki gecikmelerin uzun vadede istikrara zarar verdiğini ve bölgede nüfusun azalması tehlikesi oluşturduğunu ifade ediyorlar.
Bir zamanlar turistik merkez olan Hatay’da artık boş sokaklar, kepenk indirmiş işyerleri ve yıkım çalışmaları görülüyor. Türkiye depreme etkili ve olması gerektiği şekilde müdahale ettiğini söylüyor.
Kurum, 2025 yılı sonuna kadar 423,000 ev ve işyerinin depremzedelere teslim edileceğini ve Türkiye’nin kurtarma çalışmaları için 584 milyar TL yani 19 milyar dolar ayırdığını açıkladı