ABD Başkanı Donald Trump, küresel petrol fiyatlarını düşürmek ve piyasalardaki oynaklığı azaltmak amacıyla bazı ülkelere yönelik enerji yaptırımlarının askıya alınabileceğini duyurdu. Pazartesi günü yaptığı açıklamada Trump, “Bazı ülkeler üzerinde yaptırımlarımız var. Durum düzelene kadar bu yaptırımları kaldıracağız” ifadelerini kullanarak barışçıl bir sürecin önünün açılabileceği mesajını verdi.
WASHINGTON’UN POLİTİKA DEĞİŞİKLİĞİ VE RUSYA FAKTÖRÜ
Trump’ın bu açıklaması, halihazırda ABD yaptırımları altında bulunan İran, Venezuela, Suriye, Kuzey Kore ve özellikle Rusya ile olan ticaret dengelerini yeniden gündeme getirdi. Başkan Trump’ın basın toplantısı öncesinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirmesi, Moskova’nın bu olası muafiyetlerden öncelikli olarak yararlanabileceği yönündeki tahminleri güçlendirdi.
Washington yönetimi, geçtiğimiz hafta Hindistan’ın Rus ham petrolü alabilmesi için geçici bir muafiyet tanıyarak bu yöndeki ilk somut adımı atmıştı. Bu karar, daha önce Yeni Delhi’ye Rus petrolü alımını durdurması için baskı yapan yönetim anlayışında önemli bir kırılma olarak değerlendiriliyor.
AVRUPA BİRLİĞİ’NDEN “AZAMİ BASKI” VURGUSU
Brüksel, Washington’dan gelen bu sinyalleri endişeyle karşılıyor. Avrupa Komisyonu’nun Ekonomiden Sorumlu Üyesi Valdis Dombrovskis, AB’nin Rusya’ya yönelik “azami baskı” politikasını sürdürmesi gerektiğini savundu. Dombrovskis’e göre; Yaptırımların gevşetilmesi, Rusya’nın savaş kapasitesini artıracak “talih kuşu” gelirleri elde etmesine neden olabilir. Bu durum, Ukrayna’ya verilen desteği ve Batı’nın bölgedeki stratejik hedeflerini zayıflatma riski taşıyor.G7 tarafından uygulanan petrol fiyat tavanı uygulaması kararlılıkla devam ettirilmeli.
2024 sonu itibarıyla, ABD’nin Rus petrol devleri Rosneft ve Lukoil‘e uyguladığı yaptırımlar sonucunda Rusya’nın ham petrol gelirlerinde %18’lik bir düşüş yaşanmıştı. AB, bu baskıyı artırmak amacıyla Rus tankerlerine yönelik denizcilik hizmetlerini (sigorta ve nakliye) tamamen yasaklayacak 20. yaptırım paketi üzerinde çalışıyor. Ancak bu paket, birlik içinde görüş ayrılıklarına neden oluyor; Yunanistan ve Malta güçlü denizcilik sektörleri nedeniyle çekincelerini koruyor. Ayrıca Macaristan ve Slovakya, Ukrayna ile yaşanan enerji hattı anlaşmazlıkları sebebiyle paketi veto etmiş durumda
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) analisti Isaac Levi, Euronews’e yaptığı analizde, yaptırımlardan muafiyet tanınmasının Rus petrolü (Urals) ile Brent petrol arasındaki fiyat farkının (makas) daralmasına yol açabileceğine dikkat çekiyor. Levi’ye göre, küresel kriz nedeniyle fiyatların yüksek seyretmesi ve yaptırımların esnetilmesi, Rusya’nın ihracat gelirlerini yeniden artırmasına zemin hazırlayabilir.