Bilim dünyasında dikkat çeken bir gelişme yaşandı. ABD’li biyo-teknoloji firması Colossal Biosciences, yapay yumurta sistemiyle canlı civciv çıkarmayı başardığını duyurdu.
Şirketin açıklamasına göre, embriyonun gelişimi için gerekli koşulları sağlayan özel bir kapsül geliştirildi. Yapay yumurtanın üst kısmında yer alan pencere sayesinde bilim insanları civcivlerin gelişimini ve yumurtadan çıkış sürecini takip etti.
Colossal Biosciences’ta hayvan bakımından sorumlu yönetici Paige McNickle, yapay yumurtadan çıkan civcivi eline aldığı anı “inanılmaz” olarak nitelendirdi.
McNickle, bu sürecin hem bilimsel hem de duygusal açıdan çok özel olduğunu belirterek, civcivin gelişimine tanıklık etmenin büyük heyecan yarattığını söyledi.
HEDEF NESLİ TÜKENEN DEV MOA
Geliştirilen teknolojinin en dikkat çekici kullanım alanlarından biri, Yeni Zelanda’ya özgü Güney Adası dev moa kuşunu yeniden canlandırma çalışmaları olarak gösteriliyor.
Yaklaşık 3,6 metre uzunluğa ulaşabilen dev moa, Maori halkının Polinezya’dan Yeni Zelanda’ya gelişinden sonra 1380 ile 1445 yılları arasında yok oldu.
Moa yumurtalarının tavuk yumurtasından yaklaşık 80 kat, emu yumurtasından ise yaklaşık 8 kat büyük olduğu tahmin ediliyor. Bu nedenle, dev moa embriyosunu taşıyabilecek büyüklükte yaşayan bir kuş türü bulunmuyor.
Colossal Biosciences CEO’su ve kurucu ortağı Ben Lamm, dev moa gibi türleri geri getirme çalışmalarının yalnızca antik genomları yeniden oluşturmakla sınırlı olmadığını söyledi.
Lamm, taşıyıcı türün bulunmadığı durumlarda tamamen yeni bir kuluçka sistemine ihtiyaç duyulduğunu belirterek, yapay yumurta teknolojisinin bu açıdan önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti.
DOĞAL YUMURTANIN İŞLEVİ TAKLİT EDİLDİ
Bilim insanlarına göre yumurtalar dışarıdan basit görünse de oldukça karmaşık biyolojik yapılardan oluşuyor.
Doğal yumurta kabuğu, embriyoyu fiziksel hasardan ve enfeksiyonlardan korurken aynı zamanda oksijen girişine, karbondioksit ve nem çıkışına izin veriyor.
Embriyo gelişim sürecinde akciğerler henüz işlevsel olmadığı için oksijen ihtiyacı, kabuğun iç yüzeyine uzanan damar ağı aracılığıyla karşılanıyor.
Daha önce de yapay yumurta denemeleri yapılmış ancak embriyolara yeterli oksijen sağlanması konusunda zorluklar yaşanmıştı.
Colossal ekibi, bu sorunu çözmek için 3D baskılı kafes yapısına sahip özel bir kabuk geliştirdi. Bu kabukta, doğal yumurta kabuğunun oksijen transfer kapasitesini taklit eden silikon bazlı biyomühendislik ürünü bir zar kullanıldı.
İlk denemelerde döllenmiş yumurtalar yapay sisteme aktarıldı, besin desteği eklendi ve embriyoların gelişimi izlendi.
Şirketin Biyoloji Direktörü Prof. Andrew Pask, sistemi yalnızca civcivlerin yumurtadan çıkmasını değil, sağlıklı şekilde gelişmesini sağlamak üzere tasarladıklarını belirtti.
NESLİ TEHLİKEDEKİ TÜRLER İÇİN DE KULLANILABİLİR
Yapay yumurta teknolojisinin yalnızca nesli tükenen türleri yeniden canlandırma çalışmalarında değil, nesli tehlike altında olan kuşların korunmasında da kullanılabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre, esaret altında üremesi zor olan kuş türlerinde bu teknoloji, savunmasız embriyoların kontrollü bir ortamda gelişmesine olanak sağlayabilir.
İngiltere’deki bazı uzmanlar, çalışmayı etkileyici bir biyomühendislik başarısı olarak değerlendirdi. Ancak sonuçların hakemli bir bilimsel dergide yayımlanmasının beklenmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Edinburgh Üniversitesi Roslin Enstitüsü’nden gelişim biyoloğu Dr. Megan Davey, yapay yumurta kabuğu geliştirilmesinin kuşlar ve gelecekte diğer yumurtlayan tehlike altındaki türler için laboratuvar temelli koruma biyolojisi açısından önemli bir adım olduğunu söyledi.