ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın barış teklifine verdiği sert yanıt, küresel piyasalarda yeni bir enerji krizine ilişkin kaygıları artırdı.
Trump’ın İran’ın önerisini “tamamen kabul edilemez” olarak nitelendirmesinin ardından petrol fiyatları pazartesi günü varil başına 4 doların üzerinde yükseldi.
ABD’nin yaklaşık 10 haftadır süren çatışmaları sona erdirerek müzakereleri yeniden başlatma amacıyla sunduğu teklifin ardından İran, pazar günü kapsamlı bir yanıt yayımladı.
Tahran yönetimi, savaşın tüm cephelerde sona ermesini talep ederken özellikle Lübnan’daki çatışmalara dikkat çekti. İran ayrıca savaş nedeniyle oluşan zararların tazmin edilmesini isterken, Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik haklarını vurguladı.
İran medyasına göre Tahran, ABD’den deniz ablukasının kaldırılmasını, yeni saldırılara karşı güvence verilmesini, yaptırımların sona erdirilmesini ve İran petrol satışına yönelik yasakların kaldırılmasını talep etti.
TRUMP: “TAMAMEN KABUL EDİLEMEZ”
Trump ise İran’ın taleplerine sosyal medya platformu Truth Social üzerinden sert tepki gösterdi.
ABD Başkanı paylaşımında, “Hiç hoşuma gitmedi. TAMAMEN KABUL EDİLEMEZ” ifadelerini kullandı ancak ayrıntı vermedi.
Washington yönetiminin önerisinin, önce çatışmaların sona erdirilmesini, daha sonra ise İran’ın nükleer programı gibi tartışmalı başlıklarda müzakerelerin başlamasını içerdiği belirtildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI KÜRESEL KRİZİN MERKEZİNDE
Savaş öncesinde dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, çatışmaların en kritik baskı noktalarından biri haline geldi.
Bölgedeki gerilim nedeniyle boğazdaki gemi trafiği büyük ölçüde durma noktasına gelirken, son günlerde yalnızca üç petrol tankerinin boğazdan geçtiği bildirildi.
Piyasa analistleri, petrol fiyatlarının artık doğrudan Washington ve Tahran’dan gelen açıklamalara göre sert dalgalandığını belirtti.
NATO VE MÜTTEFİKLERDEN DESTKE ÇIKMADI
ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için uluslararası destek arayışının ise sınırlı kaldığı aktarıldı.
NATO müttefiklerinin, kapsamlı bir barış anlaşması ve uluslararası yetki olmadan bölgeye savaş gemisi göndermeye sıcak bakmadığı ifade edildi.
Savaşın uzaması, ABD’de de siyasi baskıyı artırdı. Kamuoyu araştırmaları, yükselen akaryakıt fiyatları nedeniyle seçmenlerin çatışmadan rahatsız olduğunu ortaya koydu.
NETANYAHU: “SAVAŞ BİTMEDİ”
İsrail Başbakanı Netanyahu ise savaşın henüz sona ermediğini belirterek, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokları, füze kapasitesi ve bölgedeki müttefik gruplarına yönelik operasyonların süreceğini söyledi.
CBS News’e konuşan Netanyahu, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji trafiğini durdurma kapasitesinin başlangıçta hafife alındığını ifade etti.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise sosyal medya paylaşımında, “Asla düşmana boyun eğmeyeceğiz” diyerek ülkesinin ulusal çıkarlarını koruyacağını vurguladı.
KÖRFEZ’DE GERİLİM YÜKSELİYOR
Ateşkes çabalarına rağmen Körfez bölgesindeki gerilim sürüyor. Birleşik Arap Emirlikleri, İran’dan geldiği belirtilen iki insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı.
Katar ise Abu Dabi’den gelen bir yük gemisine yönelik drone saldırısını kınadı.
Kuveyt de hava sahasına giren “düşmanca” insansız hava araçlarına karşı hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini duyurdu.
Lübnan’ın güneyinde ise İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların ateşkese rağmen devam ettiği bildirildi.